? Birleşik Sıfatlar Konu Anlatımı | Evvel Cevap
Ana Sayfa / Dil ve Anlatım / Birleşik Sıfatlar Konu Anlatımı
Dil ve Anlatım

Birleşik Sıfatlar Konu Anlatımı

BİRLEŞİK SIFATLAR KONU ANLATIMI

Sıfatlar birleşik yapıda olabilir. Birleşik sıfatlar iki şekilde yapılır.

1. Kurallı (Öbekleşmiş) Birleşik Sıfatlar Konu Anlatımı

Belli kurallara göre yapılan ve ayrı yazılan sıfatlardır.

Çeşitli şekillerde kurulur:

Sıfat tamlamasının tek bir   sıfat gibi kullanılmasıyla (bir ismin sıfatı olmasıyla)   yapılanlar:

Küçük boy ayran

Sıfat taml. + isim

            Sıfat taml

 

Son model otomobil

Sıfat taml. + isim

            Sıfat taml

 

İki metre boy

Sıfat taml. + isim

            Sıfat taml

Sıfat tamlamasına ” lı, -li, -lu, -lü” veya bu ekin olumsuzu olan ” sız, -siz, -suz, -süz” eki getirilerek yapılanlar:

Uzun boylu garson

Sıfat taml.

 

Siyah saçlı kız

Sıfat taml.

 

Beyaz önlüklü kadın

Sıfat taml.

 

Beş parasız adam

Sıfat taml.

 

Çok amaçlı masa

Sıfat taml.

NOT

Sıfat yapan “-lı, -li, -lu, -lü” eki takısız isim tamlamaları­na da gelerek birleşik sıfat kurar.

Çelik kapılı  ev

Takısız i.taml.

Taş duvarlı çiftlik

Takısız i.taml.

Sıfat tamlamalarında isimle sıfatın yeri değiştirilip isme üçüncü tekil iyelik eki (-1, -i, -u, -ü/-sı, -si, -su, -su) getirilerek yapılanlar:

Boyu uzun garson

Saçı siyah kız

Önlüğü beyaz kadın

Parası çok adam

İsim tamlamalarıyla yapılan birleşik sıfatlar:

Doktorun kızı Ayşe

B.li i. Taml.

 

Altın sarısı kitap

B.li i. Taml.

+lık/+lik/+luk/+lük eklerinin sıfat tamlamalarına gelmesiyle yapılan birleşik sıfatlar:

Üç kuruşluk değer

Sıfat taml.

 

Beş metrelik kumaş

Sıfat-fiil (fiilimsi) öbeğiyle yapılanlar:

Çok gülen insanın çok ağlayacağına neden inanırız ki?

Zil çalınca okuldan kaçamasına koşan çocuklar nevianlatır bize?

2. Kaynaşmış Birleşik Sıfatlar Konu Anlatımı

Bitişik yazılan birleşik sıfatlardır.

Kaynaşmış Birleşik Sıfat Örnekleri

açıkgöz adam

pisboğaz kişi

birçok konu

biraz su

sanatsever insan

değerbilir arkadaşlık

kahverengi gözler

gelişigüzel iş

Kaynaşmış Birleşik Sıfat Soruları

SORU

“Kimi zaman isim tamlamaları bir ismin önüne gelerek onu niteler, onun tamlayanı olur.”

Buna göre aşağıdakilerden hangisinde buna uygun bir kullanım vardır?

A) Akılsız başın cezasını ayaklar çeker, atasözünü hatır­lattı.

B) İnsan, zor koşullarda da ayakta kalabilmeyi başarma­lıdır.

C) Kaygan yolda araba sürmek hiç de kolay değildir ba­na göre.

D) Yüzüklerin Efendisi, büyülü bir dünya sunuyor okuyu­cuya.

E) Gönül yarası türküler, Anadolu insanının acılarını hay­kırır.

CEVAP

A seçeneğinde sıfat, “akılsız başın cezası” şeklinde bir *  isim tamlamasında tamlayanı niteleyen türemiş bir sıfattır.B’de “zor koşullar”, C’de “kaygan yol”, D’de “büyülü bir dünya” şeklindeki sıfat tamlamalarında sıfat, tek sözcükten oluşmaktadır. E seçeneğinde ise sıfat “gönül yarası türküler” şeklinde bir isim tamlamasından oluşmuştur. Doğru seçenek E’dir.



Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir