19 Ocak Perşembe 2017
Ana Sayfa / Edebiyat / Edebi Sanatlar / İstifham Soru Sorma Sanatı Nedir, Özellikleri ve Örnekler
Söz Sanatları

İstifham Soru Sorma Sanatı Nedir, Özellikleri ve Örnekler

İSTİFHÂM

İstifham Soru Sorma Sanatı Nedir, Özellikleri ve Örnekleri

Soru sorma. Duygu ve anlatımı güçlendirmek amacıyla, karşılığında herhangi bir cevap beklemeden soru sorma sanatı­dır. Daha çok söze çarpıcılık ve akıcılık sağlar. Genellikle duy­gu ve düşüncelerin aşınlaşmasından doğarlar.

********************

İstifham Sanatı Örnekleri

Beni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı

Felekler yandı âhımdan muradım şem’i yanmaz mı

Fuzulî

Fuzûlî, “usanmaz mı?” ve “yanmaz mı?” sorularıyla isftifham sanatı yapar. Burada sevgilinin âşığa ettiği eza ve cefaların çokluğu ile yine âşığın aşk yüzünden çok eziyetler çektiğine işa­ret vardır.

********************

Dil var mı kahr-ı dehr ile vîrân edilmedik

Beytû’l alizen mi kaldı perişan edilmedik

Yahya Kemal Beyatlı, Eski Şiirin Rüzgarıyla

Yahya Kemal, İstanbul’un işgali üzerine yazdığı beyitte ce­vabını kendisinin bildiği sorular sormaktadır. Dünya kahrıyla viran edilmedik gönüller mi var / perişan edilmedik hüzünler evi mi kaldı sorularını sorarken aslında bütün bunların kalma­dığını kendisi aslında iyi bilmektedir. Fakat bu soruları sorarak viran edilmelerin / perişan edilmelerin şiddetine dair bir pekiş­tirmede bulunuyor.

********************

Hergûn bu kadar güzel mi bu deniz?

Böyle mi görünür gökyüzü her zaman?

Eler zaman güzel mi bu kadar,

Bu eşya, bu pencere?

Orhan Veli Kanık, Bütün Şiirleri

Orhan Veli, gökyüzünün her zaman böyle görünüp görün­mediğini, eşyaların ve pencerenin her zaman böyle güzel olup olmadığını sorarken istifham sanatından yararlanır.

********************

Ne dönüp duruyor havada kuşlar?

Nerden çıktı bu cenaze, ölen kim?

Bu kaçıncı bahçe gördüm tûrumûr?

Cahit Sıtkı Taraııcı, Bütün Şiirleri

Cahit Sıtkı, havada kuşların neden dönüp durduğunu, ce­nazenin nereden çıktığını ve ölenin kim olduğunu, bu gördüğü bahçelerin kaçıncı târumar bahçe olduğu sorularını sorarak on­lara cevap arar.

********************

Ayrılmış sevgili oyuncaklardan

Kırmış küçücük şişelerini.

Ve her şeyden ve her şeyden sonra

Bu eller miydi Allah’a açılan

Hüsnü Dağlarca, Çocuk ve Allah

Fazıl Hüsnü Dağlarca, oyuncaklarından ayrılıp Allah’a açı­lan ellerin çocuk elleri olup olmadığını sorarken hem tecahül-i arif sanatı hem de istifham sanatı yapar.

********************

bozgun bir şubat sensin, ekmek ve kan senden, ekim setisin

nerende taşır büyütürsün nerende sonsuz gelecekleri

Turgut Uyar, Büyük Saat

Turgut Uyar, “nerende taşır büyütürsün nerende sonsuz gelecekleri?” şeklindeki bir soruyla istifham sanatı yapar. Şairin bu beyti Münacat adlı şiirinden alınmış olmasına karşın, bu şiir muhteva bakımından klasik şiir geleneği içerisinde değerlendi­rilemez. Sadece şekil bakımından bir yararlanma sözkonusudur. Klasik şiirdeki Allah’a karşı bir yalvarış olarak beliren münacat, bu şiirde muhatap olarak halka yönelmiştir.

********************

Sen hangi güzelin evladısın yurdum

Tuttuğun her dalından kuşlar uçuyor

Abdülhadir Bulut, Ülkemin Şiir Atlası

Abdülkadir Bulut, yurdunun hangi güzelin evladı olduğu­nu sormakla birlikte yurdunu bir güzelin evladına benzeterek teşbih sanatı da yapar. Öyle ki, bu evladın tuttuğu her daldan kuşlar uçuyor.

********************

Bir kral mı önemli bir kedi mis derindir

Her gece uykumuza bir güvercin oldu bu

Ergin Günçe, Türlüye Kadar Bir Çiçek

Ergin Günçe, bir kralın mı önemli yoksa bir kedinin mi de­rin olduğunu sorarak istifham sanatı yapmaktadır. Bu soru her gece onun uykularını kaçırır, ama gönlü kedinin derinliğinden / önemliliğinden yanadır.

********************

Diğer söz sanatları için konu başlıklarına tıklayınız…

TEŞBİH                  

İSTİARE          

MECAZ                    

MECAZ-I MÜRSEL

KİNAYE                  

TARİZ

İSTİHDAM

TEZAT

TEVRİYE           

TECAHÜL-İ ARİF                 

MÜŞAKALE

TEŞHİS                    

İNTAK

HÜSN-İ TALİL      

MÜBALAĞA

TEKELLÜM-İ RUHİ

NİDA                   

TERDİD                    

KAT’

RÜCU                        

İLTİFAT

TEKRİR                      

TEDRİC

İSTİFHAM                

TELMİH

İKTİBAS                      

MUAMMA

LÜGAZ                        

MÜLEMMA

İRSAL-İ MESEL        

İHAM

TENASÜP                    

LEF Ü NEŞR

SİHR-İ HELAL          

İBHAM

TEHZİL                        

CİNAS

SECİ

İŞTİKAK                      

İADE

AKİS                              

AKROSTİŞ

LEBDEĞMEZ              

ALİTERASYON

TARİH DÜŞÜRME



Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir