Ana Sayfa / Edebiyat / Edebi Sanatlar / Taşlama Tariz Nedir, Özellikleri ve Örnekler
Söz Sanatları

Taşlama Tariz Nedir, Özellikleri ve Örnekler


TAŞLAMA /  TÂRİZ / INSİNUATİON

Taşlama. Klasik Türk şiirinde birini küçük düşürmek ve onunla alay etmek maksadıyla söylenen sözün tam tersini kas­tetme sanatıdır. Târiz, zarîf bir şekilde yapıldığında güzeldir. Çağdaş Türk şiirinde de diğer edebi sanatlara göre oldukça çok sayılabilecek örneklerine rastlanır.

********************

Taşlama Tariz Sanatına Örnekler

Benim züğürtlük ile ellerim taş altında

Muzalırâfatım o dürr ü güller satar Han’a

Nefi

Nefî, kendisinin züğürtlük / parasızlık içinde çalışırken babasının işe yaramaz şiirlerini sanki inci ve mücevhermiş gibi Han’a yüksek fiyatlarla sattığını söylerken tariz sanatı yapar. Burada aslında kendi şiirlerinin inci ve mücevher değerinde ol­duğuna dair tersinden bir anlatım söz konusudur.

********************

Eski eş’ârda dürbin ile mânâ görülür

Yeni eş’ârda mânâ gibi külfet yoktur

Şair Eşref, Bütün Şiirleri / 302

Şair Eşref, eski şiirde mananın dürbin ile uzaktan dahi gö­rülebileceğini söylerken yeni şiire de eleştiri oklarını şiddetli bir şekilde yöneltirken onu manasızla suçlar ve alay eder.

********************

Zikre lâyık balısi ancak zevkidir ömrün Kemâl

Gerçi tâli’den nihayetsiz sitemler gömüşüz

Yahya Kemal Beyatlı, Eski Şiirin Rüzgârıyla

Yahya Kemal, bu beyitte talihin zulümlerinden değil de ömrün zevklerinden bahseder gibi görünmesine rağmen, açık bir şekilde talihinden şikayet eder. Bu şekilde şair, talihine tariz­de, yani taşlamada bulunur. Bir anlamda kendi talihiyle de alay eder.

********************

Âferin oğlun Ahmet

Bu yolda devam et

Herifçioğlu Sen Mişel’de koyuvermiş sakalı

Neylesin bizim köyü, nitsin Mahmut Makal’ı

Bedri Rahmi Eyüboğlu, Dol Karabakır Dol

Bedri Rahmi, Ahmet’e tersinden nasihat verirken bu yolda, devam etmesini söylemesinin arkaplanında aslında devam et­memesini salık veriyor.

********************

Mehmet

Hazîneler içindesin

Bu toprağın altında ne var ne yok

Kömür, bakır, altın, demir

Hepsi senin hepsi senindir

Çıkar çıkarabildiğin kadar

Ne çıkarırsan hepsi şenindir

Melih Cevdet Aııday, Türk Şiir Sanatı

Melih Cevdet, işçilerle ilgili Mehmet’in şahsında bir imge oluştururken sürekli çalışmasını, toprağın altındaki madenleri çıkarmasını ve buralardan elde edeceği şeylerin hepsinin kendi­sinin olacağını söylemesine rağmen, gerçekte hiçbir şeyin ken­disinin olamayacağını vurgular. Şair bu şiirde çalışanların eme­ğinin karşılığını alamadığına dair sert eleştirilerde bulunur.

********************

Şu kavga bir bitse dersin

Acıkmasam dersin

Yorulmasam dersin

Çişim gelmese dersin

Uykum gelmese dersin

Ölsem desene!

Orhan Veli Kanık, Bütün Şiirleri

Orhan Veli, tembel bir insan portresi çizerek onunla alay eder. Zira bu kişi hayattaki herşeye olumsuz bakan insan tipidir. Günlük hayattaki beşeri ihtiyaçlarını karşılamakta tembellik gösteren insanın geleceğe yönelik bir projesi olamaz. Bu insanın artık yattığı yerden ölümü beklemesi gerekir.

********************

Bak şimalinden esen rüzgarlar

Sarsıyor taht-ı Süleyman-ı bile

Cahit Öney, Anınım Söylettikleri

Cahit Öney, şimalden esen rüzgarların Süleyman Peygam­berin tahtını bile sarstığını söylerken muhatabıyla bir tür alay ederek tariz sanatını gerçekleştirir.

********************

Anamdan şair doğdum, sonradan oldum sanma;

Ey gafil okuyucu, genç şairlere kanma…

Istırabın meyvası mısralarını acıdır,

Kafiyelerdeki ilham aşkınım kırbacıdır.

Metin Eloğlu, Düdüklü Tencere

Metin Eloğlu, statükocu şairlerle ve okuyucularla şiddetli bir şekilde alay ederek tariz sanatı yapar.

********************

Has ekmek, francala  gerek sorarsın?

Altlını böyle müz’iç, nesnelerle yorarsın

Tek tip ekmeği yut da biraz kanın morarsın,

Cilde taravet verir, hasta ruha şifadır.

Nevzat Çağdaş, Devre Kasideler / 46

Nevzat Çağdaş, Tek Parti iktidarı döneminde piyasaya sürülen tek tip ekmeğe “has ekmeğin francala olduğu”, “tek tip ekmeğin cilde tazelik ve ruhlara şifa verdiği” şeklinde tariz yol­lu eleştirilerde bulunur.

********************

Diğer söz sanatları için konu başlıklarına tıklayınız…

TEŞBİH                  

İSTİARE          

MECAZ                    

MECAZ-I MÜRSEL

KİNAYE                  

TARİZ

İSTİHDAM

TEZAT

TEVRİYE           

TECAHÜL-İ ARİF                 

MÜŞAKALE

TEŞHİS                    

İNTAK

HÜSN-İ TALİL      

MÜBALAĞA

TEKELLÜM-İ RUHİ

NİDA                   

TERDİD                    

KAT’

RÜCU                        

İLTİFAT

TEKRİR                      

TEDRİC

İSTİFHAM                

TELMİH

İKTİBAS                      

MUAMMA

LÜGAZ                        

MÜLEMMA

İRSAL-İ MESEL        

İHAM

TENASÜP                    

LEF Ü NEŞR

SİHR-İ HELAL          

İBHAM

TEHZİL                        

CİNAS

SECİ

İŞTİKAK                      

İADE

AKİS                              

AKROSTİŞ

LEBDEĞMEZ              

ALİTERASYON

TARİH DÜŞÜRME




Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir