10. Sınıf Tarih Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 255

10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 255

Bu dönemde denizlerdeki mücadele Batı Avrupalı devletlerin yönlendirmesiyle okyanuslara kaymış, üç direkli kalyon teknolojisi açık denizlerin hâkim unsuru hâline gelmiştir (3.21).

“1453 He 1560’lar arasında Türk deniz kuvvetleri Osmanlı İmparatorluğunun yayılmasına hizmet etti. 1499-1502 Türk-Venedik Savaşları başlıca Venedik ticaret yollarının Türklerin eline geçmesini sağladı. 1503’te Türk donanması üç yüzden fazla tekneden oluşuyordu. Bu, Doğu Akdeniz’deki bütün Hıristiyan devletleri korkutacak bir sayıydı. 1517’de Mısır’ın fethi Türklerin Levanten ticaret yollarına hükmetmesini sağladı. Bu başarı Hıristiyanlara karşı teknik üstünlükle kazanılmadı. Esas etken, sultanın imparatorluğunun çeşitli deniz kaynaklarını ezici bir tekne sayısına dönüştürme yeteneğiydi. (…) 1565’te Malta’da yaşanan terslik ve 1571 İnebahtı yenilgisi belirleyici olaylar olarak görülmese de bir deniz imparatorluğunu kadırga güçleriyle sürdürmenin zorluğunu ortaya koyar. (…) Başat kadırga teknolojisi ve siyasa/ denetim mekanizmaları, deniz gücünün uzak mesafelerdeki yerel düşmanlar üzerine gönderilmesine uygun değildi.”

Osmanlı ordusundaki askerî değişime bağlı olarak piyade sınıfı muharebe alanında daha baskın hâle geldikçe ordudaki süvari sayısı azaltılmış, bunun sonucunda da sipahilerin geçimi için ihtiyaç duyulan tımar sayısı düşmüştür. Bu mali ve askerî değişimler, önceki uygulamalara dönülmesini, özellikle de tımar sisteminin canlandırılarak eski hâline getirilmesini imkânsızlaştırmış ve tımarlı tımarlı sipahilerin önemini azaltmıştır. Osmanlı askerî varlığı, silah teknolojisi, maliyesi ve lojistiği; XVI-XVII. yüzyıllarda yaşanan bazı askerî başarısızlıklara rağmen etkinliğini ve işlerliğini devam ettirmiştir.
Yönetici sınıfın mali kriz nedeniyle yitirdiği mutabakat zemini, yerini yeni yetkiler elde etme ve gelir kaynakları bulma yarışına bırakmıştır. Yönetici (askerî) sınıf yüksek kazanç elde etmek için makam ve mevki peşinde koşmaya başlamıştır. Devlet görevlileri, artan harcamaları nedeniyle daima ek gelir arayışında olmuş, çoğunlukla açık artırmaya kadar varan yöntemlerle yeni gelir kaynakları bulmaya çalışmıştır.

Uygulayalım

Soru: Osmanlı Devleti’nin 1299-1453 ile 1453-1683 yıllan arasındaki yönetim ve ordu yapılarının benzer ve farklı yönlerini belirleyerek aşağıdaki alanda listeleyiniz.

Cevap:

Benzer Yönler:

• Her iki dönemde de yönetim padişahın otoritesi altındadır.
• Ordu disiplinli ve düzenli bir yapıya sahiptir.
• Devlet, adalet ve liyakat esasına göre yönetilmiştir.

Farklı Yönler:

• 1299-1453 arasında beyliğe dayalı bir yönetim varken, 1453-1683 arasında imparatorluk düzeni kurulmuştur.
• İlk dönemde tımarlı sipahiler ön plandayken, ikinci dönemde kapıkulu ve yeniçeri ordusu güçlenmiştir.
• Fatih Kanunnamesi ve merkezîleşme uygulamaları ikinci dönemde belirginleşmiştir.

10. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 255 ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.