Ana Sayfa / Edebiyat / Edebi Sanatlar / İham Şüpheye Düşürme Sanatı Nedir, Özellikleri ve Örnekler
Söz Sanatları

İham Şüpheye Düşürme Sanatı Nedir, Özellikleri ve Örnekler


İHAM / ŞÜPHEYE DÜŞÜRME

İham Şüpheye Düşürme Sanatı Nedir, Özellikleri ve Örnekler

Şüpheye düşürme. İki yada ikiden fazla anlamı olan bir sözcüğün bir dize yada beyit içinde bütün anlamlarını kast ederek kullanma sanatıdır.Dize yada beyit bu kelimenin her iki anlamıylada açıklanabilir. İlham sanatının tenasüp sanatı ile birlikte kullanılmasından ise iham-ı tenasüp sanatı meydana gelir.

********************

İham Sanatı Örnekleri

Baki çemende hayli perişan imiş varak

Benzer ki bir şikayeti var rüzgardanı

Baki

Baki “rüzgar” sözcüğünü hem “yel” hem de “zaman” anlamında kullanarak iham sanatı yapmıştır. Çemende hayli perişan olan yaprağın zamanda /rüzgardan bir şikayetinin olduğu anlaşılıyor.Burada şaiirin kendisinin üzüntüsünü de üstü kapalı bir şekilde dile getirmesi de söz konusudur.

********************

Kalkıp Huda’ya doğru açılmış sefinede

Erbab-ı neşve mest gider, nahuda içer

Yahya Kemal Beyatlı , Eski Şiirin Rüzgarlarıyla

Nahuda, sözcüğü gerçekte “gemi kaptanı”ve “Allah’tan korkmamak” anlamlarında kullanılır. Bu doğrultuda beyit iki anlama göre açıklanabilir. Birincisi, Allah’a doğru yol alan bir gemide sarhoşlarla birlikte gemi kaptanı da içer. İkincisi, Allah’a doğru giden gemide neş’e erbabı Allah’tan korkmadan içer.

********************

Bulmak gibi tıpkı

Karlar altında kayıp uzanırken ova

Yolu kendiliğinden.

Donmuş dallar esen ılık rüzgâra

Çiçek açar çekingen.

Behçet Necâtigil, Bütün Şiirleri

Behçet Necâtigil, karın ovaları ve ağaçları kaplayarak deği­şik şekiller oluşturması arasında ilgi kurarak iham-ı tenasüp sa­natı yapar. Çiçek açmak ağaçların bilinen yakın bir özelliği ol­masının yanında karın, şekil olarak çiçek açması da söz konusu olduğu için iham-ı tenasüp sanatı oluşturulmuştur.

********************

Adalardan adalara, aktarlardan aktarlara ve bir rüzgâra

Karıştılar müslüman mezopotamya ve hristiyan roma

Turgut Uyar, Büyük Saat

Turgut Uyar, “rüzgâr” sözcüğünü hem yel, hem de zaman anlamında kullanarak iham sanatı yapar. Müslüman Mezopo­tamya ve Hristiyan Roma’nın zamanın rüzgârıyla yıkılıp gitme­si oldukça üstü kapalı ve imalı bir şekilde anlatılmıştır. Bu beyit­te tarihi sorgulayan bir bakış açısı mevcuttur.

********************

Bulutu kestiler bulut üç parça,

Kanım yere aktı bulut üç parça

iki gemiciynen Van Gogh’dan aşırılmış

Bir kadının yüzü ha ha ha.

Cemâl Süreya, Sevda Sözleri

Cemal Süreya, ünlü ressam Van Gogh’un tablolarındaki renk armonisini üç parça olarak tasvir ederken, bu üç parçalılık bulutun siyahlığı, kanın kırmızılığı ve kadın yüzünün sarılığı olarak üç anlam çerçevesinde belirirken geleneksel iham sanatı­nın olanaklarından yararlanır. Ayrıca kadının yüzü hem tablo­daki görünümü hem de gerçek kadının yüzü kastedildiğinden ikinci bir iham sanatından söz etmek mümkündür. Bütün bun­ların yanında şairin yaşamında bir kadın olduğu anlaşılıyor ki bu kadın Van Gogh’un tablosundaki kadına çok benzemektedir. Sanatçı her iki kadına da aşık olmasına rağmen onlara yetişe­mez.

********************

denizleri uçsuz bucaksızdır karanlıkta tutuhlunun

bir ucu Okyanusya’da bir ucu alaska’da tutuhlunun

tutsak serçeler nasıl çarpar kendini duvara

nasıl aydınlığa büyür kuytudaki bitkiler

özgürlük diye titrer varlığının her zerresi

varsa da yoksa da tutuhlunun

bir siyah mendildir ölüm kuşatmış gözlerini

gizler çatlayan tohumu serpilen tomurcuğu

içindeki yalçın uçurumlardan

çıplak bir dev gibi ayağa kalkan

yaşamaksa da tutuklum

çatılır yıldız çatıları yukarıda

çelik parıltılarıyla

dönerek

iyimser samanyolları gülümser görkemli ve büyük

ipi yağlı sehpası çoktan hazır

morarmış etleri soğuktan çıplaksa da tutuklunun

Attila İlhan, Tutuklunun Günlüğû

Attila, İlhan, “tutsak serçe” tamlamasıyla hem kafeslerdeki serçeleri kastedip hem de cezaevindeki tutukluları kastederek iham sanatı yapar. Bu şiirde, hem uçmak için yaratılmış olan kuşların kafeslere hapsedilmesi hem de cezaevindeki mahkum­ların esaret altında oldukları ve özgür olmadıkları anlatılmak is­tenmektedir. Serçe ile insan arasında bir bağdaşıklık kurulmuş­tur.

********************

Bir çelik mavisi damar tam da çenemin üstünde

Çoğu zaman gün ışığında seçtiğim

Tıp tıp atıyor yüzümün kenarcığımda

Suçlunun kapitalin geliyor elime

Edip Cansever, Türk Şiir Sanatı

Edip Cansever, damarın belirmesi ve saçlarının kaplalınlaş- tığını dile getirirken aslında her iki ifadeyle de ihtiyarlığı kaste­der. Ayrıca şair ihtiyarlıktan çenesinin üstündeki damarı ve saç­larının kalınlığını dahi gün ışımadan seçemeyecek durumdadır. Burada iham sanatı geleneksel anlatımın dışında modernleştiri­lerek kurgulanmıştır.

********************

Ağaçlar denize doğru gidiyor

Deniz karşı dağlara doğru

Gittikçe küçülüyor, ufalıyorum

Olduğum yerde

Nerdeysen uzat ellerini

Başım dönüyor

Necâti Cumalı, Türk Şiir Sanatı

Necati Cumalı’nın başının dönmesi ilk olarak ağrımasın­dan kaynaklandığı gibi ikinci olarak da aşk sarhoşluğundan da başını dönmesi sözkonusu olduğundan iham sanatı ortaya çı­kar. Ayrıca şairin küçülmesi bir yaş olarak küçülmesi ikinci ise aşktan erimesi anlamlarını içerdiği için ikinci bir iham sanatın­dan da söz edilebilir. Bu şiirde daha çok aşk yüzünden baş dön­mesi ve insan bedenin erimesi sözkonusudur.

********************

Diğer söz sanatları için konu başlıklarına tıklayınız…

TEŞBİH                  

İSTİARE          

MECAZ                    

MECAZ-I MÜRSEL

KİNAYE                  

TARİZ

İSTİHDAM

TEZAT

TEVRİYE           

TECAHÜL-İ ARİF                 

MÜŞAKALE

TEŞHİS                    

İNTAK

HÜSN-İ TALİL      

MÜBALAĞA

TEKELLÜM-İ RUHİ

NİDA                   

TERDİD                    

KAT’

RÜCU                        

İLTİFAT

TEKRİR                      

TEDRİC

İSTİFHAM                

TELMİH

İKTİBAS                      

MUAMMA

LÜGAZ                        

MÜLEMMA

İRSAL-İ MESEL        

İHAM

TENASÜP                    

LEF Ü NEŞR

SİHR-İ HELAL          

İBHAM

TEHZİL                        

CİNAS

SECİ

İŞTİKAK                      

İADE

AKİS                              

AKROSTİŞ

LEBDEĞMEZ              

ALİTERASYON

TARİH DÜŞÜRME




Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir