10. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Cevapları Tutku Yayınları Sayfa 125

Kayacın cinsi de toprak türü üzerinde etkilidir. Örneğin bünyesinde yoğun olarak silis bulunduran granit, şist gibi kayaçlar hem zor ayrışır hem de sığ ve fakir topraklar oluşur. Yine kum taşının ayrışmasıyla kumlu, kalkerin ayrışması ile kireçli topraklar meydana gelir.

b. İklimin Etkisi

Toprak oluşumunda etkili en önemli faktör iklimdir çünkü sıcaklık ve yağış koşulları kayaç- ların fiziksel ve kimyasal yolla ayrışmasını etkiler. Nemli bölgelerde kimyasal çözünme etkili ve toprak oluşumu hızlıdır. Buna karşın soğuk ve kurak bölgelerde fiziksel çözülme etkilidir ve toprak oluşumu daha yavaştır. Yağışın fazla olduğu bölgelerde toprakta yıkanma fazladır. Bu nedenle topraklar kireç ve tuz mineralleri yönünden fakirdir. Bu sebeple kurak ve yarı kurak bölge topraklarında yıkanma az olduğundan kireç ve tuz oranı fazladır. Topraktaki humus miktarı da iklimle ilgilidir. Bitki artıklarının çürüyerek toprağa karışmasıyla oluşan ve toprağa koyu renk veren maddeye humus denir (Görsel 1.126). Nemli bölgelerdeki topraklar humus yönüyle zengindir. Buna karşın kurak bölgelerde bitki örtüsünün fakir olmasından dolayı toprak humus bakımından fakirdir.

c. Yer Şekillerinin Etkisi

Yer şekillerinin eğim, yükselti ve bakı özellikleri toprak oluşumunu etkiler. Yükseltinin artması, sıcaklığın azalmasına neden olurken belli bir yükseltiye kadar yağış artar. Bu durum, bir yamaç boyunca farklı tipte toprakların meydana gelmesine neden olur.

Arazinin eğimli olması hâlinde çözülen maddeler yer çekimi ve sel sularının etkisi ile devamlı bir sü- pürülmeye uğrar. Bu yüzden eğimli yerlerde ancak bitki örtüsü altında sığ topraklar oluşabilmekte, bitki örtüsünün olmadığı eğimli yerlerde aşınmanın etkisiyle toprak örtüsü kaybolmaktadır (Görsel 1.127).

Bakı faktörü, Güneş’ten gelen ışınlar üzerinde etkili olduğundan dağların kuzeye ve güneye bakan yamaçlarında sıcaklık ve nemlilik özelliklerinin farklılık göstermesine yol açar. Bu durum; kayaçların çözülmesini, bitki örtüsünü ve buna bağlı olarak da toprak oluşumunu etkilemektedir.

Cevap: Bu sayfada soru bulunmamaktadır.

10. Sınıf Tutku Yayınları Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 125 ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.