“10. Sınıf Coğrafya Kitabı Cevapları Sayfa 78 Meb Yayınları” ulaşabilmek ve dersinizi kolayca yapabilmek için aşağıdaki yayınımızı mutlaka inceleyiniz.

10. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 78

Dış etkenlerin yeryüzünü şekillendirmesi sürecinin üçüncü aşamasını biriktirme süreci oluşturur. Bu süreç; dış etkenlerin yamaçlardan aşındırıp taşıdığı malzemeleri hızlarının ve taşıma güçlerinin azaldığı, çoğunlukla çukur veya düz alanlarda biriktirmesiyle gerçekleşir. Böylece bir taraftan tektonik süreçlerle oluşmuş dağ, tepe gibi yükseltiler aşındırılıp alçaltılırken diğer taraftan yine tektonik süreçlerin etkisiyle oluşmuş büyük çukurluklar doldurulmaktadır. Bu sürecin nihai sonucu, arazinin tamamen düzleşmesidir. Yüz binlerce yıl devam eden bu süreçlerde arazide çok farklı türde aşınma ve birikme şekilleri oluşmakta, sonra ortadan kalkmaktadır. Ayrışma ve aşınma sürecinde yüksek alanlar ve yamaçlar tamamen çıplak kalabilir. Aşınma sonucu bir taraftan dik kayalar, uçurumlar, sırtlar ve çeşitli türde çukurluklar oluşurken diğer taraftan aşınan malzemenin alçak yerlerde ve çukurlarda biriktirilmesiyle (sedimantasyon) geniş düzlükler oluşabilmektedir. Böyle oluşumların gerçekleşmesi on binlerce yıl sürebilmektedir.

Aşınma, taşınma ve biriktirmeye neden olan dış etkenlerin tamamı bütün coğrafi alanlarda etkili olmaz. Kutuplara yakın bölgelerde ve dağların yükseklerinde buzullar, kıyılarda dalga ve akıntılar, orta ve sıcak kuşaktaki ılıman ve yağışlı bölgelerde akarsular, kurak ve yarı kurak bölgelerde daha çok rüzgarlar etkilidir.

AŞINIM VE BİRİKİM SÜREÇLERİNDE SUYUN ETKİSİ

Yağmur damlaları, sel (seyelan), akarsular, yer altı suları, dalga ve akıntılar ile buzullar aşınım ve birikim faaliyetlerinde bulunarak çeşitli yer şekillerinin oluşumunda rol oynayan dış etkenlerdendir. Suyun yeryüzünün şekillenmesinde bir etken olması öncelikle su döngüsünün varlığı sayesindedir. Atmosferdeki su buharının yoğunlaşıp yağışın başlamasıyla yeryüzüne düşen yağmur damlaları ve yamaçlardan akışa geçen sel sularının başlattığı erozyon aşınma ve taşınma süreçlerinin ilk aşamasıdır. Bu ilk aşama bitki örtüsünün zayıf olduğu arazilerde daha büyük bir şekillendirici etki gösterir. Sel sularının tüf, kil, marn gibi malzemelerden oluşmuş arazideki yamaçları aşındırmasıyla meydana gelen peribacaları ve kırgıbayır bu şekilde oluşan yer şekillerinin başlıca örnekleridir.

Uygulama

Soru: Peribacasının oluşum sürecini aşamalı olarak gösteren görselleri inceleyerek aşağıdaki soruları cevaplayınız.

Soru: 1) Peribacası oluşumunda kayaç türleri belirleyici bir faktör müdür? Açıklayınız.

• Cevap: Evet, kayaç türleri belirleyicidir; çünkü yumuşak tüfler kolay aşınırken üzerindeki sert bazalt tabakası koruyucu görev yapar.

Soru: 2) Peribacası oluşumunda yaşanan aşınım süreçlerinde hangi doğal faktörler etkili olmuştur?

• Cevap: Akarsu, yağmur, rüzgâr, don-çözülme gibi dış kuvvetler aşındırmada etkili olmuştur.

Soru: 3) Peribacasının oluşum sürecinde arazide nasıl bir değişim yaşanmıştır?

• Cevap: Başlangıçta düz yüzeyli arazi, zamanla aşınarak sütun biçimli peribacalarına dönüşmüş; ilerleyen süreçte ise olgunlaşıp bozulmaya başlamıştır.

10. Sınıf Meb Yayınları Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 78 ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.