“10. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Sayfa 123 Meb Yayınları” ulaşabilmek ve dersinizi kolayca yapabilmek için aşağıdaki yayınımızı mutlaka inceleyiniz.

10. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Sayfa 123

Uygulama-5.7 Özgürlük ve Sorumluluk İlişkisi

Soru: Öğretmeninizin rehberliğinde 4-6 kişilik gruplara ayrılarak bilgi notlarında görüşleri verilen filozofların özgürlük ve sorumluluk ilişkisine dair argümanlarını belirleyiniz. Argümanların gerekçelerini tartışarak tutarlı olup olmadığını değerlendiriniz. Bir grup sözcüsü belirleyerek vardığınız sonuçları sınıfla paylaşınız. Bu tartışmada şunlara dikkat ediniz:

Birbirinize karşı anlayışlı olmaya ve barışçıl yaklaşmaya özen gösteriniz.
Ahlakın vicdanla ilgili olduğunu ve dijital ortamda yaptığınız he» davranıştan sorumlu olacağınızı dikkate alınız.
Alternatif düşünceler ortaya koymaya, empati kurmaya ve fark’, düşünceler olabileceği noktasında uzlaşmaya özen gösteriniz.

1. Bilgi Notu

I. Kant’a göre kişiler, ahlaksal eylemlerin yerine getirilmesi bakımından özgürdür. Özgür oldukları için de eylemlerinden sorumludurlar, öte yandan kişinin iradesi dışmda gerçekleşen durumlardan kaynaklanan eylemlerin sonuçlarından dolayı kimse sorumlu tutulamamaktadır. I. Kant, bu görüşünü şöyle ifade eder: “Borç para vermediğim bir kişinin başına gelen felaketten buna yükümlü olmadığım için sorumlu tutulamadığım gibi. Oysaki kişi, yerine getirmekle yükümlü olduğu bir eylemi gerçekleştirmediğinde bunun bir eylem sayılmasından dolayı sonuçlarından sorumlu görülebilmektedir. Tıpkı kişinin borcunu ödemesi gerekirken bundan kaçındığı durumlarda olduğu gibi. Çünkü bu davranış bir eylemdir ve sorumluluğu kişinin kendisine aittir.”

2. Bilgi Notu

Anselmusa (Anselmus) göre irade, iyi ve kötü arasında bir seçim yapabilme yetisidir. Ancak günah işleme kudretine sahip olmak, iradenin özgür olduğu anlamına gelmez. Aksine gerçek özgürlük, kötülükten kaçınma yetisinde yatar. Bu bağlamda günah işleme yetisi, özgürlüğün bir parçası değil aksine özgürlüğü sınırlayan bir durumdur. Anselmusa göre kişi, eğer günah işlerse bunu kendi özgür iradesiyle yaptığı için sorumluluğu da üstlenmek zorundadır. Özgür irade, insana Tanrı tarafından verilmiş bir güç olmasına rağmen bu iradenin kötüye kullanılmasından Tanrı sorumlu tutulamaz. Tanrı, insanın eylemlerini zorlamayacağı için ahlaki sorumluluk tamamen insana aittir.

3. Bilgi Notu

Jean Paul Sartrea göre insan, doğduğunda bir “öz”e sahip değildir. İnsan, Tanrı tarafından yaratılmadığı için özü yoktur ve zamanla kendi kimliğini ve anlamını yaratır. Sartre, bunu “İnsan kendini nasıl yaparsa öyle olacaktır.” diyerek anlatır. Başka bir deyişle insan, ne olacağına kendi özgür iradesiyle karar verir. Örneğin bir insan, bir kitabı okumayı ya da bir meslek seçmeyi isteyebilir ve bu isteklerinin sonuçlarından sorumlu olur.

4. Bilgi Notu

Baruch Spinoza’ya [Baruh Sipinoza (1632-1677)] göre Tanrı; her şeyin nedeni olan, gerçek ve zorunlu bir varlıktır. Tanrının dışındaki her şey, varlığını Tanrı’dan alır. Bu nedenle evren, Tanrı tarafından belirlenmiştir. Spinoza, insanın Tanrı tarafından belirlenmesine rağmen özgür olabileceğini savunur. Ona göre insan hem duyusal ve hem de a kılsa I bir varlıktır ve kendi doğasını kavrayıp buna uygun davrandığı sürece kendini belirleyeceği için özgür olabilir. Özgürlüğün temeline bilgiyi koyan Spinoza’ya göre insan, duygularını ne kadar iyi bilirse davranışını kontrol etmesi de o kadar kolay olur. O, duygularını kontrol edip kendisini mutsuz edecek duygulardan uzak durdukça kendini belirleyebilir ve özgür olabilir.

• Cevap:

✅Kant: İnsanın özgürlüğü, kendi ahlaki yasasına göre hareket edebilme gücüdür. Ona göre kişi, kendi iradesiyle yaptığı eylemlerden sorumludur; dış etkenlerle oluşan durumlardan sorumlu tutulamaz. Bu görüş tutarlıdır çünkü insanın sorumluluğu, özgür iradesiyle doğrudan bağlantılıdır.

✅Anselmus: Gerçek özgürlük, kötülükten kaçınabilme gücüdür. Kötü eylemleri seçmek özgürlük değil, özgürlüğün yanlış kullanımıdır. Bu düşünce mantıklıdır çünkü özgürlük, sadece seçim yapmak değil, doğruyu seçebilmektir.

✅Sartre: İnsan özgür doğar ve kendi kimliğini seçimleriyle oluşturur. Her insan, kendi kararlarından ve sonuçlarından tamamen sorumludur. Bu görüş tutarlıdır çünkü insanı kendi varoluşunun yaratıcısı olarak tanımlar.

✅Spinoza: Evren Tanrı tarafından belirlenmiştir, ancak insan bilgisi ve bilinci ölçüsünde özgür olabilir. Kendi doğasını anlayan kişi, duygularını yöneterek özgürlüğünü kazanır. Bu düşünce tutarlıdır çünkü özgürlüğü bilgelikle ilişkilendirir.

✅Sonuç: Filozofların ortak noktası, özgürlüğün insanın bilinçli seçimleriyle bağlantılı olduğudur. Farklılık ise özgürlüğün kaynağında yatar: Kant’ta ahlaki yasa, Anselmus’ta Tanrı’ya itaat, Sartre’da bireyin iradesi, Spinoza’da bilgi ve akıl ön plandadır.

10. Sınıf Meb Yayınları Felsefe Ders Kitabı Sayfa 123 ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.