“10. Sınıf Tarih Kavram Öğretimi Kitabı Cevapları Sayfa 187” ulaşabilmek ve dersinizi kolayca yapabilmek için aşağıdaki yayınımızı mutlaka inceleyiniz.

10. Sınıf Tarih Kavram Öğretimi Kitabı Cevapları Sayfa 187

HİLAFET-İ ULYA

Yönerge: Aşağıdaki soruları metinden hareketle cevaplayınız.

Sözlükte “birinin yerine geçmek, bir kimseden sonra gelip onun yerini almak, yerini doldurmak, vekâlet veya temsil etmek” gibi anlamlara gelen hilafet kelimesi, terim olarak İslam devletlerinde Hz. Peygamber’den sonraki devlet başkanlığı kurumunu ifade eder. Halife de “bir kimsenin yerine geçen, onu temsil eden kimse” demektir ve devlet başkanı için kullanılır.

Hz. Ebu Bekir’den itibaren devlet başkanları için halife tabirinin kullanılmaya başlandığı bilinmekle beraber İslam kültür ve medeniyetindeki hilafet kurumu uzun bir tarihî gelişimin ve birbirinden farklı uygulamaların ürünüdür. Muaviye ile İslam tarihinde yeni bir dönem başlamıştır. Hilafetin saltanata dönüşmesi olarak tanımlanan bu değişiklik ilk dört halifenin seçilme usullerinden tamamen farklı biçimde ortaya çıkmıştır. Dört halifenin seçiminde ilk Müslümanlardan ve Hz. Peygamber’in yakın arkadaşlarından biri olma ve istişare yoluyla seçilme prensipleri dikkate alınmışken Muaviye’nin siyasi ve askerî mücadele sonunda halifeliği ele geçirmesi hilafet sisteminin özünde büyük değişiklikler meydana getirmiştir. Emevilerden sonra kurulan İslam devletleri de hilafette saltanat sistemini korumuşlardır. Abbasiler Dönemi’nde parçalanan İslam dünyasında Endülüs Emevi ve Fâtımi halifeleri de ortaya çıkmıştır.

Osmanlı Devleti yeni tarihî koşullar altında hilafet kurumuna da yenilik getirmiştir. Bu yenilik tekrar bütün İslam âlemini kapsayan bir “hilafet-i ulya” fikridir. Başka bir deyişle İslam ülkelerinin Hris- tiyan saldırılarına karşı savunması, Mekke ve Medine’nin ve hac yollarının korunması gibi bütün Müslüman dünyasını ilgilendiren hususları Osmanlı hükümdarları kendi vazifeleri sayarak İslam âlemi üzerinde üstün bir otorite kurmak iddiasında olmuşlardır. Aslında bu yeni anlayış da onların bütün İslam âlemi üzerinde nüfuz ve hâkimiyetlerini hazırlayan bir politikadır ve gazilik geleneğinden doğmuştur. Böylece Yavuz Sultan Selim’den sonra Osmanlı Devleti açık bir şekilde gazi uç devleti geleneğini geliştirerek eski İslam hilâfetini yeni bir yorumla ihya etmiş oluyordu. Yeni hilafet anlayışının temel fikri gaza, İslam’ın himaye ve savunulması olup

Osmanlı Devleti’nin filen sahip bulunduğu kudrete dayanıyordu.

(Halil İnalcık, Devleti Aliyye I, s. 146; Casim Avcı, “Hilâfet”, TDVİslam Ansiklopedisi, s.539-541’den düzenlenmiştir.)

1. “Hilafet ile halife” kavramları arasındaki farklılık nedir?

• Cevap: Öğrencinin; hilafetin devlet başkanlığı kurumu olduğu, halifenin ise devlet başkanını ifade ettiği şeklinde cevap vermesi beklenir.

10. Sınıf Tarih Meb Yayınları Kavram Öğretimi Kitabı Cevapları Sayfa 187 ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.