“10. Sınıf Tarih Kavram Öğretimi Kitabı Cevapları Sayfa 51” ulaşabilmek ve dersinizi kolayca yapabilmek için aşağıdaki yayınımızı mutlaka inceleyiniz.

10. Sınıf Tarih Kavram Öğretimi Kitabı Cevapları Sayfa 51

Emeviler Dönemi’nde hâcipliğin bir devlet kurumu olduğu ve hâcibin de yüksek dereceli devlet memuru olarak görev yaptığı görülmektedir. Görevleri arasında merasimleri düzenlemek, makamlarına ve işlerinin önemine göre, insanları halifenin huzuruna almak vardır. Bu dönemde halifenin huzuruna çıkmak için hâcipten onay almak gerekmektedir.

Abbasiler Dönemi’nde sarayda en başta gelen iki görevli, vezir ve hâciptir ancak hâcip vezirin altında bir rütbedir. Abbasi sarayının ihtişamı arttıkça hâciplerin sayısı da çoğalmıştır. Bu dönemde hâcip- lerin amiri olmak üzere hâcibü’l-hüccâblık görevi ortaya çıkmıştır. Abbasiler zamanında halifelerin sırlarını bilmeleri hâciplere büyük nüfuz kazandırmıştır. IX. yüzyılda hâciple vezir arasında rekabet başlamış, aynı yüzyılın sonunda hâcibin otoritesi sarsılmıştır.

Karahanlı Devleti’nde hâcip, idare edenin idare edilenlerle münasebetlerini düzenleyen görevlidir. Özellikle fakir, dul, öksüz ve yetimlerin istek ve şikâyetlerini hükümdara arz etmek, hak talebinde bulunanları kabul ederek Dîvân-ı Mezâlim’de onlara yol göstermek ve hükümdarın huzuruna çıkarmak da hâcibin en önemli görevleri arasındadır. Huzura kabulle ilgili merasimi düzenlemek, örf ve âdetlerin yerine getirilmesini sağlamak da hâcibin işlerinden sayılmıştır.

Selçuklu saray teşkilatında hükümdardan, bütün devlet teşkilatında ise vezirden sonra en yüksek makam sahibi büyük hâcipti ve emrinde hâcipler bulunuyordu. “Büyük hâcip”, emirlik rütbesine sahiptir ve bütün saray erkânı gibi askerî sınıfa mensuptur. Ayrıca merasimlerde ve resmî kabullerde devlet erkininin hükümdarın huzurunda, derece ve rütbelerine göre, nasıl (ayakta veya oturarak) ve nerede duracaklarını tayin ve kontrol eden saray hâcipleri de vardır. Hâcipler elçilik heyetlerinde de görev almışlardır. Selçuklularda vezirlerin de hâcipleri bulunmaktadır.

3. a) Tarihsel süreçte hâcipliğin kurumsallaşmasının nedenleri hakkında neler söyleyebilirsiniz?

• Cevap: Devletin büyümesiyle birlikte ihtişamlı saray hayatının ortaya çıkması, bir taraftan herkesle görüşmeyi zorlaştırmış, diğer taraftan yöneticilerin güvenliğinin korunması ihtiyacını doğurmuştur. Devlet adamlarını koruyan ve onların halkla münasebetlerini düzenleyen şahıslara duyulan ihtiyaç hâcip denilen görevlilerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Zaman içinde görev yetkileri genişleyen hâciplik makamı kurumsallaşmıştır.

b) Görev ve yetkilerinden yola çıkarak hâciplerin neden olabileceği olumsuzluklar sizce nelerdir?

• Cevap: Hâciplerin hükümdarlarının sırlarını bilmeleri zaman zaman suistimallere neden olabileceği gibi ayrıca hükümdarın halkından uzaklaşmasına halkını tanıyamaz ve idare edemez hâle gelmesine de neden olabilir.

10. Sınıf Tarih Meb Yayınları Kavram Öğretimi Kitabı Cevapları Sayfa 51 ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.