“10. Sınıf Tarih Kavram Öğretimi Kitabı Cevapları Sayfa 55” ulaşabilmek ve dersinizi kolayca yapabilmek için aşağıdaki yayınımızı mutlaka inceleyiniz.

10. Sınıf Tarih Kavram Öğretimi Kitabı Cevapları Sayfa 55

TÜRK DEVLETLERİNDE VEZİRLİK

Yönerge: Metin ve görselden yararlanarak aşağıdaki soruları cevaplayınız.

TÜRK DEVLETLERİNDE VEZİRLİK

Vezirlik, devlet teşkilatında hükümdarlıktan sonra yer alan ikinci önemli icra makamıdır. Buna göre vezir hükümdarın bütün işlerini yüklenen, birçok yetkiyi elinde bulunduran kişidir. İslam öncesi dönemlerdeki güçlü devletlerde hükümdar, devletin asıl yöneticisi; vezir ise bilgeliği ve tecrübesiyle hükümdara yardımcı konumundadır. Hükümdarlar çeşitli kararları almadan önce vezirlere danışarak doğru bir sonuca ulaşmaya çalışmışlardır. Türk devlet teşkilatında siyasi, ekonomik ve kültürel konular hanedan mensupları dışından seçilen ve halk tarafından sevilip sayılan kimselerden oluşan ve kendilerine “buyruk” denilen vezir statüsündeki kişilerle yapılan toyda karara bağlanmıştır. Dolayısıyla Türk bozkır devlet geleneğinde siyaset ve idarede hâkim anlamına gelen bilgeliğe büyük değer verilmiştir. Türk devlet geleneğinde hakanlar kendilerine danışmanlık yapan bilge kişilere değer vermişlerdir.

Türkler, Müslüman olduktan sonra bir taraftan örf ve adetlerinden, diğer taraftan İslamiyet bünyesinde oluşan farklı devlet teşkilatlarından faydalanarak yeni bir yönetim şekli oluşturmuşlardır. Türklerin devlet geleneğinde bilgelerle, beylerle ve hatunlarla istişare etmek önemli sayılmıştır. Vezir, İlk Müslüman Türk devletlerinde hükümdarın vekili olarak kabul edilmiştir. Selçuklu Devleti’nde ülkenin bütün işleri hükümdarın vekili sıfatıyla vezirin başkanlık yaptığı Büyük Divan tarafından yürütülmüştür. Selçuklularda sultanın fermanı ile göreve başlayan vezir; yasama, yürütme ve yargı yetkileri elinde bulunduran hükümdarın vekili sıfatıyla devletin bütün işlerini idare eden en yüksek rütbeli memurdur. Sınırlı olmak şartıyla ferman çıkarma yetkisi de bulunan vezir, yaptıklarından sadece hükümdara karşı sorumluydu. Osmanlı Devleti’nde veziriazamlık (baş vezir) makamı da ihdas edilmişti. Veziriazam, vezirlerle diğer devlet ileri gelenlerinin başı, hepsinin büyüğü ve padişahın mutlak vekili idi.

1. Hükümdarların devleti bürokratik sistemle idare etmeleri yönetime nasıl katkı sağlamış olabilir? Açıklayınız.

• Cevap: Devlet işlerinin bürokrasiye bölünmesi hizmet işlerinin daha kolay yürütülmesini sağlar. İşlerin yürütülmesinin daha az kişide veya kurumda toplanması iş yükünü artırdığından hizmet yavaşlar.

2. Vezirlik kurumu, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin hangi kurumları ile benzerlik göstermektedir?

• Cevap: Vezirlik bir bakıma bugünkü başkan yardımcılığı veya bakanlık kurumu gibidir. Hükümdarın ve devlet başkanının hem işlerini kolaylaştırmakta hem de millete hizmette daha aktif olmayı sağlamaktadır. Türkiye Cumhuriyeti devletindeki bakanlıkların iş bölümü hizmet sektörüne ve yürütmeye hız kazandırmaktadır.

3. Devlet yönetimindeki vezirin görevleri ile satrançtaki vezir taşının rolünü karşılaştırınız.

• Cevap: Devlet kurumundaki vezir hükümdarın yardımcısı ve diğer yöneticilerin amiridir. Satranç tahtasındaki oyun savaş alanındaki devlet yönetimine benzer. Vezir hükümdarı koruduğu gibi aynı zamanda savaşta şaha yardımcı olur. Satrançta da en aktif taş vezirdir.

10. Sınıf Tarih Meb Yayınları Kavram Öğretimi Kitabı Cevapları Sayfa 55 ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.