10. Sınıf Tarih Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 111

10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 111

Soru: Ertuğrul Gazi’yi Anma ve ‘Yörük Şenliklerinde Osmanlı Beyliği’nin kuruluş süreciyle ilgili hangi motifler öne çıkarılmıştır?

Cevap: Atlı okçuluk, cirit oyunları, Yörük çadırları, yöresel oyunlar ve âşık atışmaları gibi Türk kültürünü yansıtan geleneksel motifler öne çıkarılmıştır.

Öğrenelim

Soru: Verilen yönergeler doğrultusunda aşağıdaki etkinlikleri yapınız.

Soru: Osmanlı Devleti’nin kuruluşuna dair farklı görüşleri ele alan metin ve kaynakları inceleyerek soruları cevaplayınız.

XX. yüzyıl başlarından itibaren Osmanlı Devleti’nin kuruluşunda etkili olan şartlar, devletin kurulduğu bölge, kuruluş tarihi ve devleti kuranların etnik kimliği konularında farklı görüşler öne sürülmüştür. Bu görüş ayrılıklarının temel nedeni,
Osmanlı’nın ilk dönemlerine ait yeterli kaynak ve bilgi bulunmamasıdır.

İlk Osmanlı kronikleri Osman Bey zamanından yüz yıl sonra yazılmıştır. Bazı tarihçilerin Kuruluş Dönemi’yle ilgili eksik bilgilerini teorik çıkarımlarla doldurması ya da kroniklerde ve seyahatnamelerde anlatılan menkıbelerin gerçekmiş gibi kabul edilmesi, bu dönemle ilgili kurgusal bir tarih anlatımının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Özellikle Herbert Adams Gibbons(Hörbırt Edıms Gibıns), Paul Wittek(Pol Vitek), Mehmet Fuat Köprülü ve Halil İnalcık’ın görüşleri, Osmanlı Devleti’nin kuruluşu hakkındaki tartışmaların ana çerçevesini oluşturmuştur.

Amerikalı bir gazeteci olan Herbert Adams Gibbons’un(Görsel 2.1) 1916’da yazdığı Osmanlı İmparatorluğunun Kuruluşu adlı eser 1928’de Türkçeye çevrildi. Gibbons bu eserin ön sözünde “Osmanlı ülkesinde bilhassa İstanbul’da ve dağılışının en felaketli devrinde geçirdiğim dört sene beni bu imparatorluğun menşeilerini araştırmağa sevk etti. Notlarımın birçoğunda kusurlu olduğumu itiraf ederim. Kitap metninin büyük bir kısmı münakaşalı bir tarzdadır.” ifadelerini kullanmış ve kitabın ilk bölümüne “Osman: Tarihte Yeni Bir Irk Ortaya Çıkıyor” adını vermişti. Bu ilk bölümde öne sürülen görüşler, Gibbons’a yöneltilen eleştirilerin temel nedeniydi.

Gibbons, eserinde Osmanlı Devleti’nin kuruluşuyla ilgili şu sorulara cevap aramıştı:

• Diğer Anadolu Türklerinden ayrılan, Bizans’la temas kuran ve reislerinin ismiyle anılan bu millet aslında kimlerden oluşuyordu?
• Bu millet, Osman Bey zamanından beri millî bir vicdana sahip miydi?
• Bu milletin bir geçmişi var mıydı?
• Başından beri bir devlet kurmayı mı amaçlamışlardı?
• Sona ermiş bir imparatorluğun toprakları üzerinde ve elverişli bir coğrafi bölgede olmalarının dışında bu kadar başarılı olmalarının başka sebepleri var mıydı?

Gibbons, farklı Osmanlı kroniklerinde değişik ifadelerle anlatıldığı için güvenilir bulmadığı Ulu Çınar menkıbesini Neşri’den alıntılamış ve bu menkıbeden hareketle Osman Bey’in Söğüt’e yerleştiği dönemlerde Müslüman olmadığını ileri sürmüştü. Söz konusu menkıbeye göre Osman Bey, gece bir Müslüman’ın evinde misafir olur. Ev sahibinin, yattığı odadaki rafa bir kitap koyduğunu gören Osman Bey, bu kitabın adını sorar ve “Kur’an” cevabını alır. Bunun üzerine ev sahibine kitabın içeriğiyle ilgili sorular sormaya devam eder ve o gece sabaha kadar hiç uyumadan bu Kur’an’ı okur. Sabaha karşı yorgun ve bitkin bir halde uyuyakalan Osman Bey, rüyasında bir melek görür ve ondan şu sözleri işitir: “Mademki sen benim kelam-ı kadimimi o kadar hürmet ve ta’zimle okudun, evlad ve ensalin nesilden nesle aziz ve mükerrem olacaktır.”

Cevap: Bu etkinliğin cevabı diğer sayfadadır. (Bkz. sayfa 112)

10. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 111 ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.