10. Sınıf Tarih Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 278

10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 278

İlk büyük Celâli isyanını başlatan ve daha önce sekbanbaşılık, subaşılık gibi görevlerde bulunan Karayazıcı, Osmanlı-Avusturya Savaşları’nın (1593-1606) neden olduğu sosyoekonomik kriz nedeniyle Osmanlı’ya isyan eden grupları ve Haçova firarilerini etrafında toplayarak Urfa çevresinde büyük yağmalar yaptı. Bu ayaklanma, 1601’de Sultan 111. Mehmet’in gönderdiği birlikler tarafından bastırıldı.

Halep Valisi Hüseyin Paşa’nın yeğeni olan Canbolatoğlu, | amcasının 1606’da ölümünden sonra Kilis’ten Halep’e kadar olan bölgelerin idaresini ele geçirdi. Ardından bağımsızlık ilan ederek kendi adına para bastırdı ve hutbe okuttu. Konumunu güçlendirmek için İran şahı ve Avrupa devletleriyle de iş birliği yaptı. 1607’de Kuyucu Murad Paşa tarafından bastırılan bu isyan sonrasında Canbolatoğlu affedildi ve Temeşvar beylerbeyi olarak görevlendirildi. Burada bir yıl kaldıktan sonra Belgrad’a kaçan Canbolatoğlu, Kuyucu Murad Paşa tarafındanyakalanarak 1610’da öldürüldü.

Çavuşluk ve müteseliimlik görevlerinde bulunmuş bir Celâli reisi olan Kalenderoğlu, 1604’te Manisa ve Aydın çevresinde bir isyan başlattı. Ancak Kuyucu Murad Paşa’nın sert müdahalesi sonrasında Anadolu’da tutunamayarak 1608’de İran’a kaçtı.

Sultan IV. Mehmet Dönemi’nde yaşanan bu ayaklanma, Osmanjı tarihindeki en büyük Celâli isyanıydı. Abaza Hasan Paşa, Osmanlı ordusunu uzun süre uğraştırdı ancak 1658’de adamlarıyla birlikte Halep’te öldürüldü.

Osmanlı Devleti; doğuda Safevilerle, batıda ise Avusturya’yla savaşmaya devam ederken bir yandan da Anadolu’daki Celâli İsyanları ile mücadele etmek zorunda kaldı. Kanuni Sultan Süleyman Dönemi’nden itibaren Osmanlı padişahları reayayı korumaya yönelik birçok ferman ve kanunname çıkardı ancak bu konuda alınan tedbirler yetersiz kaldı. Anadolu’ya yayılan isyanlar, ağır ekonomik koşullar ve yaşanan huzursuzluklar köylülerin hayatını olumsuz etkiledi. Bu süreçte tarım arazilerini terk eden (çift bozma) köylü sınıfı şehirlere göç etmek zorunda kaldı. Büyük Kaçgun adıyla anılan bu geniş çaplı göç hareketi, Anadolu’daki şehir ve köylerde uzun yıllar boyunca çözülemeyen sosyoekonomik sorunlara yol açtı.

“Celali olaylarının yarattığı en büyük sonuçlardan biri, büyük kaçgun adıyla anılan, Anadolu köylüsü arasında geniş çaplı bir göç olayının meydana gelmesidir. Köylüler merkeze yolladığı şikayet arzuhal/erinde, zulümlerden kurtulamazlarsa -terk-i diyar(…) eyleyecek/erini bildiriyorlardı. (…) Bu tarihte, Anadolu köylüsünün büyük bir kısmı, mallarını ve hayvanlarını bile yanlarına almadan köylerini terk etti. Köylünün köyünü terk etmesi, Celali olaylarının başlangıcından beri görülmektedir: İlk terk edenler işsiz güçsüz bekar erkeklerdir. Büyük kaçgun esnasında terk edenler ise, toprağa bağlı, vergi ödeyen köylülerdir. (…) Anadolu genelinde yapılan gözlemlerden, nüfusun üçte ikisinin yerlerini terk ettiği ortaya çıkmaktadır. Bu nüfusun bir kısmı, vergi toplayıcılarının ulaşamayacak/arı yerlere, dağlara çekilirken, bir kısmı da daha emniyetli yerler olan, surlarla çevrili şehirlere göç etmiş, kalanları ise Celaliler arasına karışmıştır. (…) Kanun gereği, köylülerin toprağını boş bırakmaması gerekiyordu. Bu bir yana, şehirdeki pahalılık hayatı güçleştiriyordu. (…)

Anadolu köylüsünün kitleler halinde göç etmesi, tarımda verimliliği etkiledi. Ürün yetiştirilecek mevsimde tarlalar boş kalmaktaydı. Tarlaların ekilmemesi gibi insan eliyle açılan felaketlerin yanı sıra, Anadolu’da tabii afetler de oluyordu. O dönemde Anado/u’nun çeşitli bölgelerinde iklim değişmelerinin yol açtığı don, sel felaketleri ve kuraklık görülüyordu. Topraksız, işsiz ve umutsuz genç köylülerin göçü de, kırsal dengenin bozulmasına yol açmıştır. Bu gençler, mahalli eşkıyalık hareketlerinin kaynağı haline gelmiştir.”

Cevap: Bu sayfada soru bulunmamaktadır.

10. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 278 ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.