“10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları Sayfa 72 Meb Yayınları” ulaşabilmek ve dersinizi kolayca yapabilmek için aşağıdaki yayınımızı mutlaka inceleyiniz.

10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 72

Soru: Türk-İslam ve Batı medeniyetlerindeki yüksek öğretim faaliyetleri ile ilgili kaynaklardan yararlanarak soruyu cevaplayınız.

Kaynak A

“Selçuklular, kurdukları medreseleri hem ilmin gelişmesini sağlamak, hem ilmiye mensuplarına maaş bağlayarak onları devletin yanında tutmak, hem de Fatımîlerin şiîlik propagandalarıyla diğer Rafızi telakkilere karşı Sünniliğin müdafaası gayesiyle tesis etmişlerdir. Nizâmülmülk zamanında [1064-1092] Nişabur ve Bağdad’dan sonra Belh, İsfahan, Rey, Herat, Basra, Merv, Musul, Amil ve Ceziretu İbnü Ömer gibi yerlerde de medreseler açıldı. Hatta bir rivayete göre Horasan’ın her şehrinde ‘Nizamiye’ adı ile medreseler açılmıştı. Ancak bu medreselerin birçoğu Bağdad Nizamiyesi’nin ilk kademeleri (Mûsılâ) seviyesinde idiler. Büyük Selçuklulardan sonra medrese tesisi, bütün bir İslâm dünyasında gelenek haline geldi. Teşkilât ve işleyiş bakımından nizamiyeler örnek alınarak köylere varıncaya kadar her yerde medreseler açıldı. Nizamiyelerin açtığı bu yoldan sonra, Abbasî halifelerinin de kendi memleketlerinde medreseler açtıkları ve vakıflarla bunları destekledikleri bilinmektedir. Nitekim Abbasî halifesi el-Mustansır Billah (ölm.1242)’ın tesis ettiği muhtelif medreseler arasında Mustansıriyye Medresesi, o zamana kadar eşine rastlanamayan bir şekilde bina edilmişti.”

Kaynak B

“Katedral okullarında bir araya gelen usta ve çırakların kurduğu lonca tipi derneklerden, üniversiteler ortaya çıkmıştır. Onbirinci yüzyılda ‘üniversite’ ve ‘lonca’, zanaat derneklerini tanımlayan hemen hemen eş değer iki kelime idi. Fakat onüçüncü yüzyıla gelindiğinde, ‘üniversite’ sözcüğü, özellikle bir öğrenci derneği anlamında kullanılıyordu. Başlıca üç tür üniversite ortaya çıkmıştı. Bunlardan birincisi, kilise kuruluşları olup, usta ve öğrencilerin bir şansölye yönetiminde, bir örgüt oluşturmaları sonucu gelişmişti. Bu tip üniversitelere örnek olarak Paris, Oxford ve Cambridge’i gösterebiliriz. İkinci olarak, Bologna ve Padua üniversitelerinde olduğu gibi, öğrenciler tarafından seçilmiş bir rektörün yönetimindeki Kent Üniversiteleri gelir. Üçüncüsü ise Papalığın icazeti altında faaliyet gösteren ve hükümdarların kurduğu devlet üniversiteleridir. Bunlara, Sicilyalı il. Frederik’in kurduğu Napoli ve Kastilyalı 111. Ferdinand’ın kurduğu Salamanka üniversiteleri örnek olarak gösterilebilir.”

1066’da Bağdat’ta kurulan Nizamiye Medresesi örnek alınarak Anadolu’da da benzer eğitim kurumları açılmıştır. Bu medreselerin en önemlilerinden olan Sâhibiye Medresesi, 1271’de Türkiye Selçuklu Dönemi vezirlerinden Sâhib Ata tarafından yaptırılmıştır. Dönemin eğitim ve kültür hayatında büyük önem taşıyan bu medresede ağırlıklı olarak fıkıh(İslam hukuku) dersleri verilmiştir. Vakıf sistemiyle kurulan medresenin bütün giderleri (öğrenci bursları, müderris maaşları, yemek masrafları vb.)vakıf bütçesinden karşılanmıştır.
Universitas (Universitas) adlı öğrenci loncasının girişimleriyle 1088’de kurulan bu üniversitede önce hukuk, sonraki dönemlerde ise tıp, felsefe, astronomi, matematik gibi çeşitli alanlarda eğitim verilmiştir. Üniversitenin ilk yıllarında öğretmen maaşları öğrenciler tarafından ödenmiştir. Orta Çağ Avrupası’ndaki önemli bilim merkezlerinden biri olan bu üniversitede Avrupa’nın farklı bölgelerinden gelen birçok öğrenci eğitim almıştır.

Soru: XI-XII. yüzyıllarda Türk-İslam ve Batı medeniyetlerindeki yükseköğretim yapılanmalarını karşılaştırarak benzer ve farklı yönlerini açıklayınız.

• Cevap: XI-XIII. yüzyıllarda Türk-İslam dünyasında medreseler vakıf sistemiyle kurulmuş, dinî ve pozitif ilimler okutulmuştur. Batı’da ise katedral okullarından üniversiteler gelişmiş, kilise ve öğrenci loncaları destek vermiştir.

✅Benzerlik: Her iki medeniyette de yükseköğretim kurumları ilmin gelişmesine katkı sağlamış ve farklı bölgelerden öğrencileri çekmiştir.

✅Farklılık: Türk-İslam medreseleri daha çok vakıf sistemi ve devlet desteğiyle yürütülürken, Batı üniversiteleri kilise, öğrenci loncaları ve hükümdarların desteğiyle gelişmiştir. Ayrıca İslam dünyasında Sünniliği güçlendirme amacı da öne çıkarken, Batı’da kilisenin etkisi uzun süre eğitim üzerinde belirleyici olmuştur.

10. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 72 ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.