“10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Sayfa 107 Meb Yayınları” ulaşabilmek ve dersinizi kolayca yapabilmek için aşağıdaki yayınımızı mutlaka inceleyiniz.

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 107

DİL BİLGİSİ

Soru: 1) Aşk derdini başkalarına sormayın, aşk derdini çekmeyen ne bilsin? Onu inleyen âşığa sorun, (size) o anlatsın. Gazelin üçüncü beytinin günümüz Türkçesiyle verilen dizelerindeki isim tamlamalarını bularak tamlamanın işlevini söyleyiniz.

• Cevap: Aşk derdi: Belirtisiz isim tamlaması

Soru: 2) Aşağıda verilen beyitteki düzeltme işaretinin (^) kullanım amaçlarını söyleyiniz.

Derd-i aşkı gayrdan sorman ne bilsün çekmeyen
Anı yine âşık-ı nâlâne söylen söylesün

• Cevap:

âşık: Bir kemik olan aşık kemiği ile anlamca karıştırılmaması için.

nâlân: a harfinden önceki harfteki inceltme ve a harfindeki uzatmayı göstermek için.

Soru: Divan şiiri anlayışı içinde yer alan mahallîleşme, sebkihindi akımları ile Türkî-i basît anlayışını ve hikemî anlayışı araştırınız. Araştırma sonuçlarınızdan hareketle bu akımlan anlatan bir poster sunumu hazırlayınız. Hazırladığınız posterleri sınıf panosunda sergileyiniz.

• Cevap:

Divan edebiyatı, farklı akımlara ve anlayışlara ev sahipliği yapmış bir edebiyat geleneğidir. Mahallîleşme, Sebk-i Hindi, Türkî-i Basît ve Hikemî şiir anlayışları bu edebiyatın zenginliği içinde önemli yer tutan akımlardır. İşte bu anlayışlar ve akımların kısa açıklamaları:

1. Mahallîleşme Akımı

Mahallîleşme, Divan şiirine halk kültürünü ve yerel unsurları getirme eğilimidir. Bu anlayışla yazan şairler, halkın gündelik yaşamından, mahalli (yerel) özelliklerden esinlenir ve daha anlaşılır bir dil kullanırlar. Bu dönemde İstanbul’un günlük hayatı, gelenekleri ve coğrafyası şiirlere yansır. Nedim ve Bâkî, bu akımın önemli temsilcilerindendir. Nedim, özellikle İstanbul’u ve Boğaziçi’ni betimleyen şiirleriyle öne çıkar.

2. Sebk-i Hindi Akımı

Sebk-i Hindi, İran edebiyatından etkilenerek Divan şiirinde gelişen, imge ve sembolizme dayalı, soyut ve karmaşık bir anlatım tarzıdır. Bu akımda duygu ve düşünceler derin metaforlar ve soyut imgelerle ifade edilir. Şairler, anlamı gizler, okuyucuyu düşündüren bir üslup benimserler. Sebk-i Hindi akımında Nailî, Neşâtî ve Şeyh Gâlib önemli isimlerdir. Şeyh Gâlib’in “Hüsn ü Aşk” adlı mesnevisi bu tarzın zirve eserlerinden biridir.

3. Türkî-i Basît (Basit Türkçe) Anlayışı

Türkî-i Basît, 16. yüzyılda Aydınlı Visâlî, Edirneli Nazmî ve Tatavlalı Mahremî gibi şairler tarafından başlatılan bir akımdır. Bu anlayış, Divan şiirinde kullanılan ağır Arapça ve Farsça sözcüklerden arınarak, sade bir Türkçe ile şiir yazmayı hedeflemiştir. Ancak bu akım, Divan edebiyatının genel yapısına çok uymadığı için uzun ömürlü olmamıştır. Türkî-i Basît anlayışındaki şairler, halkın anlayabileceği bir dil kullanarak, halk şiiri geleneğini Divan şiiriyle birleştirmeyi amaçlamışlardır.

4. Hikemî Şiir Anlayışı

Hikemî anlayış, bilgelik ve öğüt verme temalı şiirleri kapsar. Bu anlayış, daha çok toplumsal mesajlar ve ahlaki öğretiler üzerine kuruludur. Şairler, hayatın anlamı, adalet, doğruluk gibi konularda derin düşünceler dile getirirler. Bu şiir anlayışında şairler, sade bir dil kullanarak öğretici bir üslupla topluma yol gösterirler. Nâbî, hikemî tarzın en önemli temsilcisidir. Onun şiirlerinde toplumun yanlışları eleştirilir, bireylere yol gösterici nasihatler verilir.

Sonuç

Bu dört farklı anlayış, Divan şiirine zenginlik katmış ve bu edebiyatın farklı dönemlerinde şairler tarafından benimsenmiştir. Mahallîleşme ile şiirler halkın gündelik hayatına yaklaşırken, Sebk-i Hindi akımı daha soyut ve derin anlatımlarla okuyucuyu düşündürmüştür. Türkî-i Basît sade bir Türkçe arayışını yansıtırken, Hikemî şiir toplum için yol gösterici mesajlar vermiştir. Bu akımlar, Divan şiirinin çeşitli yönlerini keşfetmek için önemli kapılar açmıştır.

Soru: 1) Aşağıda verilen şiiri Bâkî’den okuduğunuz gazel ile ilişkilendiriniz.

(…)
serviler boşalır boşluklardan
bir mehtap karanlığına
gazelhanlar susmuş
çalgıcılar perişan
bir ben ki sabahlara kadar böyle
münzevi bir kanûnla söyleşirim.
ne şair kalmış ülkede ne şiir
divanlar unutulmuş
mesneviler parça parça
ey şairlerin sultanı ey bâkî
inanılmaz kafiyeler düşürüp yıldızlardan
(mef’ûlü mefâilü)
ruhunla söyleşirim
Attilâ İlhan, bâkî’ye gazel

• Cevap: Attilâ İlhan’ın şiiri, ünlü şair Bâkî’yi övüyor. Attila İlhan, Bâkî’nin çok güzel ve özel gazeller yazdığını söylüyor. Şiirinde, günümüzde şairlerin ve şiirlerin unutulduğunu, eski zamanların değerli şiirlerinin kaybolduğunu belirtiyor. Bâkî’nin şiirlerinin yıldızlar gibi parladığını ve onun şairlik yeteneğini çok beğendiğini ifade ediyor.

Soru: 2) Aşağıda farklı gazel türlerinden alınmış beyitler verilmiştir. Beyitlerin hangi gazel türlerinden alındığını karşısına yazınız.

Bâğ-ı dehrin hem hazânın hem bahârın görmüşüz
Biz neşâtın da gamın da rûzgârın görmüşüz.
Nâbî, Divan

Ey şûh Nedimâ ile bir seyrin işittik
Tenhaca varıp Göksu’ya işret var içinde.
Nedîm, Divan

Her yanadan ayagına altun akup gelür
Eşcâr-ı bâg himmet umar cüy-bârdan.
Bâkî, Divan

• Cevap: Nabi’nin şiiri hikemî gazele, Nedim’in gazeli şuhane gazele, Baki’nin gazeli rindane gazeldir.

10. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 107 Cevapları ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.