“10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Sayfa 273 Meb Yayınları” ulaşabilmek ve dersinizi kolayca yapabilmek için aşağıdaki yayınımızı mutlaka inceleyiniz.

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 273

METİN VE TÜRLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR

Okuduğunuz metin, Evliyâ Çelebi’nin XVII. yüzyılda yazdığı Seyahatnâme adlı eserinden alınmıştır. Evliyâ Çelebi’nin yanm asır boyunca gezip dolaştığı yerleri anlattığı on ciltlik Seyahatnâme adlı eseri Türk edebiyatının en önemli gezi yazısı eserleri arasında yer alır. Evliyâ Çelebi gezdiği yerlerde gördüklerini, duyduklarını aktarmakla kalmamış; bunlara kendi yorumlarını ve düşüncelerini de katmıştır. Okuduğunuz metinde Konya şehri anlatılmıştır. Metinden de anlaşıldığı gibi Evliyâ Çelebi gezdiği yerlerde geçen olayları, onlarla ilgili gözlemlerini; bu yerlerin tarihini, coğrafyasını, iklim ve doğasını, insanlarını, sanat yapıtlarını, gelenek ve göreneklerini, dil özelliklerini araştırıp yazmıştır. Evliyâ Çelebi, eserinde yalnız gözlemleriyle yetinmeyip birçok bilimden yararlanmış; kanunnamelere, menkıbelere de başvurmuştur.
Gezi yazısı, gezilip görülen yerlerin deneyim, gözlem ve yorumlarla canlı, etkileyici bir dille anlatıldığı türdür. Geziye çıkmayı uğraş edinen kimselere gezgin denir. Eskiden, gezi yazısı yerine seyahatname, gezgin yerine de seyyah terimleri kullanılırdı.
Gezi yazısının genel özellikleri şunlardır:
İnsanların gezip görme ihtiyacından doğan bir türdür.
Gözlem bu türün en önemli özelliğidir. Bu yüzden betimlemelere yer verilir.
Gezilen çevrelerin dar ve geniş manzaraları, şehirlerin iç ve dış tasvirleri, güzellikleri; milletlerin yaşayışları, dilleri, kılık kıyafetleri, töre, âdet ve gelenekleri, hukuk düzenleri, ahlak, refah ve iş durumları, tarihleri, uygarlıkları gibi unsurlar anlatılır.
Tarih, coğrafya, toplum bilimi, hukuk, folklor için kaynak niteliği taşır.
Anlatılan yere özgü hikâye, efsane, anı, atasözü ve deyimlere yer verilir.
Roman, hikâye, anı gibi türlerde teknik olarak kullanılır.
Bazen fotoğraf, ses kayıt cihazı gibi teknolojik ürünler kullanılır. Bu yönüyle röportaja benzer.
Dünya edebiyatının önemli gezi yazılarına Marco Polo’nun Seyahatnâme”si ile İbn Batuta’nın Seyahatnâme” si örnek verilebilir.
Türk edebiyatında ilk seyahatname örneği olarak Seydi Ali Reis’in Mir ’âtü ’l-memâlik adlı eseri kabul edilir. Pîrî Reis’in Kitâb-ı Bahriyye”si, Nâbî’nin Tuhfetü’l-Haremeyn”i, Kâtip Çelebi’nin Cihannümâ”sı, Ke- çecizâde İzzet Molla’nın Mihnet-keşân’ı divan edebiyatındaki seyahatname örnekleridir. Tanzimat Dönemi öncesi elçilik göreviyle yurt dışına giden sefirlerden Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendi’nin Sefaretnâme’si de bu türün örneklerindendir.

METNİ ANLAMA VE ÇÖZÜMLEME

Soru: 1) “Her biri birer Aristo akıllı, şair, kitap yazar, yalın ayak başı kabak fakirlikle övünür canlar vardır. Gece ve gündüz İlâhî aşk ile sermest olmuş, kendinden geçmiş dervişler vardır.” cümlelerinde, mecaz anlamda kullanılan kelimelerin altını çiziniz. Altını çizdiğiniz ifadelerin anlamlarını cümlelerin bağlamından hareketle tahmin ederek yazınız. Tahminlerinizi Türk Dil Kurumunun Güncel Türkçe Sözlük”ünden kontrol ediniz.

• Cevap:

Aristo akıllı: Bilge, çok zeki ve bilgili kişiler.

Yalın ayak başı kabak: Dünyadan elini eteğini çekmiş, gösterişsiz yaşayan insanlar.

İlâhî aşk ile sermest olmuş: Allah’a duydukları aşk ve bağlılıkla kendinden geçmiş, mest olmuş kişiler.

Kendinden geçmiş: Coşkulu bir ruh haliyle dünya işlerinden uzaklaşmış, transa benzer bir durumda olmak.

10. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 273 Cevapları ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.