“10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Kazanım Kavrama Etkinlikleri Cevapları Sayfa 12” ulaşabilmek ve dersinizi kolayca yapabilmek için aşağıdaki yayınımızı mutlaka inceleyiniz.

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Kazanım Kavrama Etkinlikleri Cevapları Sayfa 12

7. Realizm; XIX. yüzyılın başından itibaren etkileri görülmeye başlanan, o günden bugüne hâlâ varlığını sürdüren ve gerçeğin nesnel gözlemini esas alan bir sanat anlayışıdır. Gerçekçilik ve gözlem endişesi, realist eserlerde çevre unsurunun önem kazanmasına ve tasvirlerle yüklü bir anlatımın yoğun olarak kullanılmasına zemin hazırlamıştır. Bu anlayışla yazılan eserlerde, olay örgüsünü oluşturan olaylar zinciri günlük yaşamın içinden ve gerektiği kadar alınarak kullanılır. Ayrıca toplumun her katmanında yaşanan hayatı ve bu hayatı yaşayan insanların duygu ve düşüncelerini olduğu gibi, kendi doğal akışı içinde ifade etmeye önem verilir. Sergüzeşt’te -romantizmin etkisinden tam anlamıyla kurtulamamış olmasına karşın- Türk romancılığının romantizmden realizme geçmesinin izleri bulunmaktadır. Yazarın, içinde yetiştiği çevreden edindiği izlenimleri, bizzat yaşadığı olayları o yıllarda batıda yaygınlaşmaya başlayan realist ölçüler içinde değerlendirmesi bu romana edebiyatımızda ayrı bir yer kazandırmıştır.

Yukarıdaki bilgileri de göz önünde bulundurarak, okuduğunuz metinde realizmin hangi özelliklerini görebildiğinizi açıklayınız.

• Cevap: Olay bir gözlem ürünüdür. Yazar eserini, yaşadığı dönemde bizzat tanık olduğu esirlik konusu üzerine kaleme almıştır. Davranış ve duygular abartılı bir üslupla ele alınmamıştır. Esir kızın ruh hâli doğal akış içinde ifade edilmiştir. Bu doğal akış; esir kızın toplum içindeki yerini, duygularını, diğer insanların (esirci Hacı Ömer Efendi, evin hanımı, halayık Taravet) ona karşı olan tavır ve davranışları inandırıcı bir üslupla verilerek sağlanmıştır. Tasvirler süs olsun diye değil, olayın geçtiği yeri, o çevre içinde gelişen ruh hâllerini daha canlı ve inandırıcı anlatmak amacıyla yapılmıştır.

8. Realist eserlerde işlenen bir kahraman genellikle, ait olduğu sınıfın ortak özelliklerini temsil eden “tip” olarak ortaya çıkar. Yazarın amacı, mümkün olduğu kadar toplumu ve anlattığı devri yansıtabilecek kişileri ele almaktır.

Buna göre, okuduğunuz metinde tip olarak karşınıza çıkan kişileri ve onların dikkat çekici özelliklerini belirtiniz.

• Cevap: Öncelikle esirci Hacı Ömer var. Çocuk yaştaki Dilberin açlık ve yorgunluktan sızlanmalarına kulak asmıyor. Tek amacı onu satıp kâr etmek. Küçük esir kızı azarlamaktan, korkutmaktan geri durmayan, merhametsiz bir adam. Sonradan kendisine adı bile sorulmadan “Dilber” diye adlandırılan küçük esir kız, bir tiptir. Esircinin elinde satılacak mal gibi gezmektedir. Acıyı, hakareti yaşar. Hiçbir konuda fikri sorulmaz. İhtiyaçları karşılanmaz.

9. Tanzimat edebiyatının ilk döneminde romanda, kölelik ve yanlış batılılaşma olmak üzere belli başlı iki tema işlenmiştir. Kölelik meselesini, Kafkasya’dan kaçırılarak İstanbul’a getirilmiş bir esir kız olan Dilber’in kişiliğinde okuyucuya sunan Sergüzeşt, Türk edebiyatında kölelik hakkında yazılmış eserler arasında farklı bir yerdedir. Çünkü Sami Paşazâde Sezâî’nin köleliğe karşı eleştirici bakış açısı ve çoğunlukla gerçekçi olan tavrı, diğer romanlardaki yaklaşımlara pek benzemez. Başta Ahmet Mithat (Felâtun Bey ile Râkım Efendi) ve Namık Kemal (İntibah) olmak üzere dönemin hemen hemen bütün yazarları, köleliğe bir gözlemci olarak bakarken Sami Paşazâde Sezâî konunun sosyal yönüne eğilmiştir.

Sami Paşazâde Sezâî’nin, kölelik konusunu işlerken, yaşadığı dönemin ve etrafındaki sanatçıların ilerisinde, onlardan farklı bir biçimde davranmasının sebepleri sizce neler olabilir?

• Cevap: Sanatçılar eserlerinde, yaşadıkları toplumun ve o toplumun sahip olduğu kültürün gerçeklerini az ya da çok yansıtır. Bunları yansıtma biçiminde o dönemin sanat anlayışının etkili olması kaçınılmazdır. Ancak sadece kendi edebiyatını değil dünya edebiyatını da bilen ve olaylara geniş çerçeveden bakabilen sanatçılar farklı bir bakış açısı yakalama şansına sahiptir. Aynı Sami Paşazâde Sezâî gibi. Ayrıca yaşadığı ortamda, evinde, çevresinde tanık olduğu olaylar ve gözlemleri; bu konuya karşı tepkinin ve tepkisini dile getiriş biçiminin farklı olmasını sağlamış olabilir. 

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Meb Yayınları Kazanım Kavrama Etkinlikleri Cevapları Sayfa 12 ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.