“11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Cevapları Sayfa 122 Meb Yayınları” ulaşabilmek ve dersinizi kolayca yapabilmek için aşağıdaki yayınımızı mutlaka inceleyiniz.

11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 122

KAN DAMARLARI

Kan, vücutta damarlardan oluşmuş kapalı bir sistem içerisinde hareket eder. Bu sayede kan içerisinde bulunan maddeler hücrelere ulaşabilirken aynı şekilde hücrelerden atılan maddeler de kanla ortamdan uzaklaştırılabilir. Dolaşım sisteminde atardamar (arter), toplardamar (ven) ve kılcal damar (kapiller) olmak üzere üç çeşit damar bulunur. Görsel 1.90’da kan damarlarının yapısı ve görevleri açıklanmıştır.

Kılcal damarlar atardamarlar ve toplardamarlar arasında bulunur. Kılcal damarlarda tek katlı yassı epitel hücrelerinden oluşmuş endotel tabaka bulunur. Ayrıca kılcal damarlar endotel tabaka tarafından oluşturulmuş çok ince bir duvara sahiptir. Kılcal damar duvarları atardamarlar ve toplardamarların duvarlarına göre daha incedir. Kılcal damarların çapları alyuvarın çapından biraz daha geniştir.
Kan ile doku sıvısı arasındaki madde alışverişleri kılcal damarlar sayesinde olur.

Atardamarlar kalbin karıncıklarında bulunan kanı ilgili organlara taşıyan damarlardır. Akciğer atardamarı hariç diğer atardamarlarda oksijen bakımından zengin olan kan bulunur. Atardamarlarda endotel tabakasının üzerinde iki doku tabakası daha bulunur. En dışta elastik lifler içeren bağ doku tabakası vardır. Ortada ise düz kaslar ve elastik lif içeren tabaka bulunur. Atardamarların duvarları kanın yüksek basıncına dayanacak şekilde kalın ve güçlüdür. Karıncıkların kasılmasıyla atardamarlarda oluşan basınç, atardamarların düz kaslarının kasılıp gevşemesi ve elastik liflerle esneyip eski hâllerine gelmeleri sayesinde kılcallara kadar korunmaktadır. Sinir sistemi ve hormonlar sayesinde atardamarların düz kaslarının kasılıp gevşemesi düzenlenerek kan akışı kontrol altında tutulur.

Toplardamarlar kanı kalbe getiren damarlardır. Akciğer toplardamarı hariç toplardamarlarda ise karbondioksit bakımından zengin kan bulunur. Toplardamarlarda da endotel tabakasının üzeri ortada düz kas ve dışta bağ doku ile kaplıdır. Her iki tabakada da atardamarlarda olduğu gibi elastik lifler bulunur ancak atardamarlardakinden daha az sayıdadır. Toplardamarlar düşük basınçlı kanın kalbe geri getirilmesinden sorumlu oldukları için duvarları atardamarlara göre üç kat daha incedir. Toplardamarların çapı atardamarların çaplarından daha büyüktür ve toplardamarların duvarları atardamarlardan daha fazla genişleyebilir. Bu yüzden toplardamarlarda daha fazla oranda kan bulunur. Dinlenme durumunda toplardamarlarda toplam kanın %60’ı bulunabilir.

Kalbe toplardamarlar aracılığıyla kanın geri dönmesinde soluk alıp verme sırasında göğüs kafesindeki basınç değişimlerinin etkisi vardır. Kalbe göre daha üst konumda bulunan toplardamarlarda kanın kalbe geri dönmesinde yer çekimi kuvvetinin olumlu yönde bir etkisi varken kalbe göre daha altta kalan toplardamarlar için yer çekimi olumsuz bir etki oluşturur. Buna karşı toplardamarların yapısında bulunan düz kasların ve iskeleti saran kasların kasılıp gevşemesi toplardamarlardaki kanın hareketini kolaylaştırır. Ayrıca toplardamarlardaki tek yönlü açılan kapakçıklar kanın kalbe doğru tek yönde akmasını sağlar. Kalp kulakçıklarının gevşemesi sırasında oluşan negatif basınç ve atardamarlarda oluşan kan basıncının itici gücü de kanın toplardamarlarda ilerlemesinde etkilidir.

Yetişkin bir insandaki yaklaşık 5 litre kanın 3 litresi toplardamarlarda, 1 litresi atardamarlarda, 1 litresi ise kılcal damarlarda ve kalpte bulunur.

• Cevap: Bu sayfada soru bulunmamaktadır.

11. Sınıf Meb Yayınları Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 122 ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.