“11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Sayfa 59 Meb Yayınları” ulaşabilmek ve dersinizi kolayca yapabilmek için aşağıdaki yayınımızı mutlaka inceleyiniz.

11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 59

İslam felsefesinde evrenin yaratılışı problemiyle ilgili en çok tartışılan konu, yaratmanın zamanı ile ilgilidir. Bu noktada “Yaratma, ezelî midir yoksa sonradan mı olmuştur?” sorusu öne çıkar. İslam felsefesinde Tanrı’nın ezelîliği konusunda bir fikir ayrılığı bulunmamasına rağmen evrenin ezelî olup olmadığı tartışılır. Bu konu, İslam filozofları tarafından farklı şekillerde ele alınmaktadır.

Evrenin yaratılışıyla ilgili görüşlerinde birtakım farklılıklar olsa da Fârâbî ile ibn Sînâ, bu konuyla ilgili temelde benzer görüşler öne sürmüşlerdir. Fârâbî (Görsel 2.1) ve ibn Sînâ’ya göre Tanrı, “ilk sebep” ve “zorunlu varlık”tır. Ondan meydana gelen her şey “mümkün varlık”tır. Zorunlu varlık olan Tanrı yaratılmamıştır, ezelî ve ebedîdir. Tanrı, var olmak için başka bir şeye ihtiyaç duymaz. Tanrı’nın dışındaki tüm varlıklar, Tanrı’nın iradesiyle meydana geldiğinden bunların var olup olmaması Tanrıya bağlıdır. Bu nedenle de Tanrı’nın dışındaki tüm varlıklar mümkün varlıklardır.

Tanrı, evreni sonradan yaratmamıştır. Evren ezelîdir. Tanrı’nın evreni yaratmasını su- Görsel 2.1: Fârâbî dûr teorisiyle açıklayan Fârâbî ve İbn Sînâ’ya göre Tanrı; her türlü iyilik, güzellik ve (Temsilî)
mükemmelliğin kaynağıdır. Yetkin, güç ve bilgi sahibi olan Tanrı, hiçbir şeye ihtiyacı olmadığından evreni yaratmak için bir amaç da gütmez. Evren, zorunluluk gereği Tanrı’dan meydana gelir. Bu bakımdan Tanrı, evrenin ilk varlık nedenidir. Nitelikleri gereği mükemmel olan Tanrı’dan ancak “tek bir şey” meydana gelir. Tanrı, kendi kendisini düşünür ve sudûr eder yani taşar. Böylece “ilk akıl” ortaya çıkar. Bu akıldan yine taşma yoluyla diğer akıllar meydana gelir. Tanrıdan taşan bu akıllar “ayüs- tü âlemi”ni oluşturur. Ayüstü âleminin en son aklı olan “faal akıl”dan (etkin akıl) ise maddi varlıklar evreni olan “ayaltı âlemi” oluşur.

Gazâlî, Fârâbî ve İbn Sînâ’nın evrenin yaratılışına ilişkin görüşlerini eleştirir. Ona göre zorunlu olarak taşan bir varlık, kendisinden taşan varlıkları bilemeyeceği için onlara müdahale edemez. Bu tür bir Tan- rı’nın varlığından söz edilemez. Gazâlî’ye göre Tanrı, evreni bilgisi ve iradesi dâhilinde, belli bir zamanda yaratmıştır. Tanrı ezelî ve ebedîdir ancak evren ezelî ve ebedî değildir.

El Kindî’ye göre evren, sonlu olduğundan belli bir zamanda meydana gelmiştir. Gerçek varlık olan Tanrı ise evrenin yaratıcısı olarak ezelîdir. Bu nedenle evren, ezelî olmadığı için belli bir zamanda Tanrı tarafından yaratılmıştır. El Kindî’nin kullandığı, ezelî olmayan evrenin belli bir zamanda bir yaratıcı tarafından yaratılmış olduğu yönündeki bu kanıta “hudûs kanıtı” adı verilir.
İbn Rüşd’e göre evren, evrene içkin olan Tanrı’nın sürekli bir yaratmasıdır. Başka bir deyişle bir defada olup biten bir yaratılış yoktur. Her an yenilenen bir yaratılış söz konusudur.

SORGULAMA

Soru: “Mademki Tanrı ezelîdir o hâlde onun fiili olan yaratmanın da ezelî olması gerekir.” sözü, hangi filozofun evrenin yaratılışı ile ilgili düşüncelerini yansıtmaktadır? Görüşlerinizi gerekçelendirerek yazınız.

• Cevap: Bu söz, Fârâbî ve İbn Sînâ’nın evrenin yaratılışı ile ilgili görüşlerini yansıtmaktadır. Onlara göre, Tanrı ezelî ve zorunlu varlıktır. Tanrı’dan zorunlu olarak sudûr yoluyla evren meydana gelir ve bu nedenle evren de ezelîdir. Çünkü ezelî bir varlığın fiilinin de ezelî olması gerektiğini savunurlar.

11. Sınıf Meb Yayınları Felsefe Ders Kitabı Sayfa 59 Cevapları ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.