“11. Sınıf Sosyoloji Kavram Öğretimi Kitabı Cevapları Sayfa 73” ulaşabilmek ve dersinizi kolayca yapabilmek için aşağıdaki yayınımızı mutlaka inceleyiniz.

11. Sınıf Sosyoloji Kavram Öğretimi Kitabı Cevapları Sayfa 73

YAPI-FAİL İKİLEMİ

1. Yönerge: Aşağıda toplumsal yapı-fail ilişkisine yönelik verilen üç farklı yaklaşımı okuyunuz. Bu yaklaşımları dikkate alarak soruları cevaplandırınız.

Toplumsal yapıyı ön plana çıkaran sosyolojik yaklaşımlara göre yapı, bireylerin üzerinde ve dışında bir gerçekliktir. Birey, toplumsal yapının içine doğmakta, sosyalleşmekte ve toplumsal bir varlık haline gelmektedir. Birey, kimliğini toplumun ve sosyal kurumların tesiri altında oluşturmaktadır. Bireylerin eylemleri veya eylem alanları, sosyal normlar, rol beklentileri ve içinde bulunduğu sosyal bağlamlar tarafından belirlenip şekillendirilmektedir. Bu yaklaşıma göre aktör (ister bir birey olsun isterse bir toplumsal sınıf veya grup olsun) bu yapının belirlediği sınırların ve imkânların dışına çıkamaz. Toplumsal olaylarda bireylerin etkisi vardır ancak bu etki yine yapılar tarafından belirlenmiş sınırlar dâhilinde gerçekleşmektedir.

Bireyi önceleyen yaklaşımlara göre toplum, bireylerin eylemlerini dışsal olarak belirlemez aksine bireyler toplumsal yapıyı üreten ve sürdüren faillerdir. Bireyler kendi hayatlarının kontrolünü elinde tutabilmekte, seçimler yapabilmekte ve kendi ihtiyaçlarını karşılayacak biçimde toplumsal dünyayı şekillendirebilmektedirler. Bu, bireyin toplumsal normları ve değerleri görmezden geldiği anlamına gelmemekte aksine onları kendi tarzında yorumladığı anlamına gelmektedir.

Hem yapıyı hem de bireyi bir arada değerlendiren sosyolojik yaklaşımlara göre ise yapı ve fail birbirini karşılıklı olarak etkilemektedir. Bu yaklaşıma göre yapı, faillerin eylemlerinin bulunduğu bağlamlarda ortaya çıkmaktadır. Yapı, faillerin davranışlarını sürekli kısıtlayan ve sınırlayan değil aynı zamanda ona imkânlar sunandır. Fail, içinde bulunduğu sosyal bağlamı hesaba katarak koşulları değerlendirmekte ve kendisine en uygun, en kârlı ve en rasyonel olan davranışı sergilemektedir.

1. İş birlikli yöntemle yaklaşımların iddialarım desteklemeye yönelik örnekler veriniz.

• Cevap: 

Toplumsal yapıyı ön plana çıkaran yaklaşımlara göre fail, yapının belirlediği sınırların dışına çıkamamaktadır. Örneğin Suudi Arabistan’da çalışan iş gücünün sadece % 5’i kadındır. Onların da genelde erkeksiz ortamlarda çalışmalarına izin verilmektedir. Ayrıca kadınların araba kullanması yasakken Suudi Arabistan Kralı Salman bin Abdülaziz el Suud, kadınların araba kullanmasına izin verilmesine yönelik bir kararname yayınlamış ve kadınların araba kullanmasına izin verilmiştir. Yani kadın yapının belirlediği sınırların dışına çıkamamıştır.
Bireyi önceleyen yaklaşımlara göre birey, seçimlerini özgürce yapabilmektedir. Örneğin 1967’de Vietnam Savaşı zamanında dünya ağır sıklet boks şampiyonu Muhammed Ali Clay askere çağrılmıştır. Kariyerinin zirvesinde olan boksör muayeneden geçse de Vietnam’a karşı savaşmaya kesinlikle karşı çıkmıştır. Amerika tarafından zorla gönderilmek istense de Muhammed Ali bu teklifi “Vietnamlılarla bir alıp veremediğim yok, hem onlar beni sizler gibi zenci diye hiç aşağılamadılar, bana hiçbir kötülük yapmadılar” diyerek reddetmiştir. ABD hükümeti Muhammed Ali’yi vatan haini ilan etmiştir ve herhangi bir eyalette maça çıkmasını yasaklamıştır. M. Ali’nin bu tavrı başkalarını da etkileyerek bu yönde bir kamuoyu oluşmasını sağlamıştır.

Hem yapıyı hem de bireyi bir arada değerlendiren sosyolojik yaklaşımlara göre ise yapı ve fail birbirini karşılıklı olarak etkilemektedir. Örneğin avukat olan Mahatma Gandi Londra’da ırk ayrımcılığına maruz kalmıştır ve bundan çok etkilenmiştir. Ülkesine döndüğünde İngiliz sömürgeciliğine karşı sivil direniş başlatmıştır. Bütün engellere ve sınırlamalara rağmen ülkesine bağımsızlık kazandırmıştır.

2. Yukarıdaki yaklaşımlara ne ölçüde katıldığmızı/katılmadığmızı gerekçelendirerek açıklayınız.

• Cevap: 

İnsanlar belli davranışlarda bulunurlar. Bu davranışlar yapıyı dönüştürür yapı da davranışları dönüştürür. Çünkü toplumsal gerçekliğin bir boyutu, bireylerin eylem ve davranışları diğer boyutu da yapının işleyişi ile ilgilidir. Toplumsal yapı faillerin sosyal etkileşimleri yoluyla üretilir. Faillerin davranışları keyfî ve bireylerin isteği ve arzusuyla gerçekleşmediği gibi yapının belirlediği/baskıladığı şekliyle de olmaz. Yapılar faillerin davranışlarını sürekli kısıtlayan, sınırlayan bir özelliğe sahip değildir. Yapılar aynı zamanda faillere imkânlar sunarak faillerin normal şartlarda yapamayacağı şeyleri yapabilmelerine imkân tanır. Fail içinde bulunduğu ortamı ve koşulları değerlendirir, sosyal bağlamı hesaba katar ve kendisine en uygun, kendisi açısından en kârlı, en güvenli ve en rasyonel davranışta bulunmaya çalışır.

3. Kendi yaşamınızda bir fail olarak toplumsal yapıyı nasıl etkiliyorsunuz ve yapıdan nasıl etkileniyorsunuz? Örnekler vererek düşüncelerinizi belirtiniz.

• Cevap: 

Gündelik yaşamda toplumsal yapı dayattığı kurallarla davranışlarımızı sürekli olarak yönlendirmekte ve şekillendirmektedir. Hangi ortamda nasıl davranacağımız, nasıl giyineceğimiz vb. davranış ve tutumlar toplumsal kurallar tarafından belirlenmektedir. Bir fail olarak davranışlarımız da yapıyı etkilemektedir. Örneğin çevreye karşı duyarlı olmamız çevresel ve buna bağlı olarak ortaya çıkacak toplumsal sorunları engelleyebilir.

11. Sınıf Sosyoloji Meb Yayınları Kavram Öğretimi Kitabı Cevapları Sayfa 73 ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.