“11. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları Sayfa 237 Meb Yayınları” ulaşabilmek ve dersinizi kolayca yapabilmek için aşağıdaki yayınımızı mutlaka inceleyiniz.

11. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 237

“Avrupa ülkelerinde olduğu gibi ‘bebek endüstri’yi korumak ve giderek gümrük duvarlarını yukarıya çekmek o günün yönetimi için tasavvuru güç bir husustu. Ayrıca bu tür bir gerekçe, ancak ekonomik gelişme ve sanayileşme kaygılarıyla birlikte gündeme gelebilirdi. Serbest ticaret politikalarının karşıtı sayılabilecek (...) seçici, koruyucu gümrük politikaları, ya da merkantilist dış ticaret politikaları, gelişme sürecinin belirli bir aşamasında, diğer birçok etmenle birlikteliği göz ardı edilmediği takdirde, anlam kazanabilirdi. Yoksa durağan bir ekonomik ve toplumsal kuruluşu yüksek gümrük duvarları ardında canlandırmak ve sanayileşme sürecini başlatmak olanaksızdı. (...)

Öncelikle, 19. yüzyıl ticaret sözleşmeleri OsmanlI tarımının geçimlik yapısını çözmüştü. Provizyonist klasik OsmanlI ekonomik düzeni parasallaşmış, pazar göstergeleri ve piyasa güdüleri toplumda ‘iktisadi rasyonalite’yi egemen kılmıştı. (...) Tezkere usulünün, yed-i vâhid ya da tekel alım satım işlemlerinin ve dahilî gümrüklerin kaldırılması kırsal kesimde üreticiyi önemli ölçüde rahatlatmış; ticaret sözleşmeleriyle başlangıçta yabancı tüccara tanınan ayrıcalıklar giderek yaygınlaşmış; iç ticaret engellerden arındırılmıştı. Böylece, provizyonist klasik OsmanlI iktisadi düzeni 19. yüzyıl boyunca çözülmüş; parasallaşma, ticarileşme, pazar göstergelerinin (...) ekonomide etkinliğini giderek artırmıştı. Klasik yapı çözülmeden OsmanlI’nın sanayileşmesi olanaksızdı. Geçimlik yapının gücünü yitirmediği, pazar entegrasyonunun gerçekleşemediği bir ortamda sanayileşmeden söz edilemezdi. Ancak, tüm bu çözücü işlevlerine karşın ticaret sözleşmeleri gerekli ancak yeterli etmen değildi.”

Soru: 1) OsmanlI ekonomisinin uluslararası ticarete açılması, Batı tipi sanayileşme için neden yeterli olmamıştır? Açıklayınız.

  • Cevap:

Soru: 2) Kaynak F, G ve Ğ’yi karşılaştırarak OsmanlI Devleti’nin kapitülasyonlar ve ticaret anlaşmalarıyla ilgili uygulamalarını hangi açılardan farklı değerlendirdiklerini açıklayınız.

  • Cevap:

1838 Baltalimanı Ticaret Antlaşması’yla OsmanlI dış ticaret düzeninde önemli değişiklikler yapıldı. Antlaşmanın ilk düzenlemeleri, devletin dış ticarete uyguladığı tekel sistemi, özel sınırlamalar ve ek vergilerle ilgiliydi. 1838 öncesinde geçerli olan ve yed-i vahit adı verilen sistemde bir malın herhangi bir bölgedeki dış ticareti devlet tarafından belirlenen bir kişinin tekeline bırakılabiliyordu. Ayrıca kıtlık dönemlerinde bazı gıda ve ham maddelerin ihracatı yasaklanabiliyor, özellikle savaş yıllarında mâliyeye ek gelir sağlamak amacıyla ihracata olağanüstü vergiler getirilebiliyordu. Baltalimanı Ticaret Antlaşması ile bu uygulamalara son verildi. Bu, Osmanlı Devleti’nin dış ticarette olağanüstü vergiler koyma ve ihracata sınırlamalar getirme hakkından vazgeçmesi demekti. Böylece OsmanlI ekonomisinin dışa açılması kolaylaştı; bununla birlikte devlet, mali bunalım dönemlerinde başvurduğu önemli bir gelir kaynağını yitirmiş oldu. Nitekim Kırım Savaşı sırasında Osmanlı Devleti dış ticaretten ek gümrük vergisi topla- yamadı ve bu nedenle Avrupa mali piyasalarından borç almak zorunda kaldı.

Baltalimanı Ticaret Antlaşması’nın ikinci önemli boyutu gümrük vergileri ile ilgiliydi. 1838 öncesinde hem ithalat hem ihracattan %3 oranında gümrük vergisi alınmakta, ayrıca malların imparatorluk içinde taşınması sırasında iç gümrük vergisi uygulanmaktaydı. Baltalimanı Ticaret Antlaşması ise ihracat vergisini

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 237 ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.