Ergenekon Destanı metni cevapları ve soruları, Hecce Yayıncılık 8. Sınıf Türkçe Ders kitabı sayfa 104-105-106-107-108-109-110-111-112-113 (Millî Kültürümüz Teması)

Ergenekon Destanı Metni Cevapları

8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Hecce Yayınları Sayfa 104 Cevabı

HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

Sizi çok etkileyen bir olayla ilgili yazı yazmak ister misiniz? Yazarsanız hangi türü tercih edersiniz? Neden?

• Cevap: Elbette isterim. Özellikle bir anı yani hatıra türünde yazmak isterim. Çünkü anı türünde yazdıklarım bence bana ait ve gelecekte tekrar tekrar okuduğumda o anın büyüsünü bana yeniden yaşatabilir.

Metni özetleyerek okuma stratejisine uygun olarak okuyunuz. Bunun için metni türünün özelliklerine ve noktalama işaretlerine dikkat ederek sessiz okuyunuz. Sessiz okuma sırasında aşağıdaki soruları cevaplayınız.

• Metinde anlatılan olay nedir?

• Cevap: Göktürklerin savaşta yenilmeleri, bir kaç ailenin dağlara kaçıp orada 400 yıl boyunca çoğalmalarını ve sonrasında yeniden eski topraklarına dönüp orada düşmanlarını yenerek eski toprakların almaları anlatılmaktadır.

• Metindeki karakterler kimlerdir?

• Cevap: Tukuz ve Kayan aile başlarıdır, Börte Çene Göktürkleri eski yaşadıkları yere kavuşturandır, anlatıcı Dede Korkut’tur.

• Metinde anlatılan olay ne zaman, nerede geçmektedir?

• Cevap: Olay Göktürkler zamanında Orta Asya’da dağların bozkırların içerisinde geçmektedir.

• Metnin serim, düğüm ve çözüm bölümünde neler anlatılmaktadır?

• Cevap: Serim kısmında Savaşta yenilen Türkler Ergenekon adlı bir bölgeye yerleşerek burada 400 yıl kadar yaşamaları anlatılır. Düğüm kısmında Türklerin dağlara kaçmaları işlenir. Çözüm kısmında ise zamanla bulundukları yere sığmayan Türklerin çevrelerinde bulunan demir dağı eritmek zorunda kalıp sonrasında da eski topraklarını almaları işlenir.

Ergenekon Destanı

Türk illerinde Gök-Türk oku ötmiyen, Gök-Türk kolu yetmiyen bir yer yoktu. “Bütün kavimler birleşerek” Gök-Türklerden öç almaya yürüdüler. Türkler, çadırlarım, sürülerini bir yere topladılar; çevresine hendek kazdılar, beklediler, düşman geldi. Vuruş başladı on gün vuruştular. Gök-Türkler üstün geldi.
(…)
Bir gün bütün iller Hanları ve beyleri av yerinde konuştular. Gök-Türklere hile yapmazsak işimiz yaman olur, dediler. Tan ağınnca baskına uğramış çeri gibi, ağır yüklerini, kötü mallarını bırakıp kaçtılar. Türkler: “Bunların vuruşma güçleri gitti, kaçıyorlar.” deyip arkalarından varıp yetiştiler.

8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Hecce Yayınları Sayfa 105 Cevabı

“(Düşmanlar) Gök-Türkleri görünce birden geri döndüler. İkisi vuruştular. Düşmanlar galip geldi. Gök-Türkleri öldüre öldüre çadırlarına geldiler. Çadırlarını mallarını öyle aldılar ki bir ev kurtulmadı. Büyüklerin hepsini kılıçtan geçirdiler. Küçükleri kul edinip herkes birini alıp gitti. (Gök-Türk Hanı) İl Han’ın oğulları çoktu. Savaşta hepsi öldü. Kayan adlı bir küçük oğlu vardı. O yıl evlendirmişti. İl Han’ın Tukuz adlı bir de yeğeni vardı. Bu ikisi bir yerdeki kişilerin eline düşmüşlerdi. On gün olduktan sonra bir gece ikisi kadınlarıyla birlikte atlanıp kaçtılar. Yurda geldiler. Düşmandan kaçıp gelen dört maldan (deve, at, öküz, koyun) çok buldular.

Eğer, ile varalım desek; dört taraftaki illerin hepsi bize düşman. İyisi odur ki dağların içinde insan yolu düşmez bir yer izleyip (oturalım) deyip dağa doğru sürülerini sürüp gittiler. (Geldikleri yoldan başka yolu olmayan bir yere vardılar.) O da öyle bir yoldu ki bir deve, bir at bin güçlükle yürürdü; eğer ayağını yanlış bassa parça parça olurdu. (Vardıkları) yerde akar sular, çeşmeler, türlü otlar, meyveli ağaçlar, türlü türlü avlar (vardı.) O yeri görünce Tanrı’ya şükürler kıldılar. Hayvanlarının, kışın etini yediler. Yazın sütünü içtiler, derisini giydiler.

8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Hecce Yayınları Sayfa 106 Cevabı

O yere Ergenekon adını koydular. Burada bu ikisinin çocukları çoğaldı. Kayan’ın evladı çok oldu. Tukuz’unki ondan daha az oldu. Kayan çocuklarına Kayat dediler. Tukuz çocuklarına iki ad koydular. Bir nicesine Tukuzlar dediler; bir nicesine Türülken dediler. Çok yıllar bu iki kişinin çocukları Ergene- kon’da kaldılar. Enine boyuna uzayıp yayıldılar. Dört yüz yıl sonra Ergenekon’da kendileri ve sürüleri o kadar çoğaldılar ki sığmadılar. Bu sebepten bir yere toplanıp oturup konuştular. Dediler ki: Atalarımızdan işittik. Erge- nekon’un dışında geniş yerler, güzel yurtlar olurmuş. Bizim yurdumuz eskiden o yerlerde imiş… Dağların arasından yol izleyip bulalım. Göçüp çıkalım. Her kim bize dostum derse onunla görüşelim. Düşmanlarla güreşelim, dediler.

Hepsi bu sözü beğenip çıkmaya yol izlediler, bulamadılar. (O zaman) bir demirci dedi (ki): “Burada bir demir madeni var. Yalın kata benziyor. Şunun demirini eritsek bir yol olurdu.” Varıp o yeri gördüler. Bu sözü de beğendiler. Dağın geniş yerine bir kat odun, bir kat kömür dizdiler. Dağın üstünü, arka yanını, beri yanını (böylece) doldurduktan sonra yetmiş deriden körük yapıp yetmiş yerde kurdular. (Ateşleyip) Körüklediler.

8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Hecce Yayınları Sayfa 107 Cevabı

Tanrı’nın gücü ile ateş kızdıktan sonra demir dağ eriyip akıverdi. Yüklü deve çıkacak kadar yol oldu. O günü, o ayı, o saati belleyip dışarı çıktılar. O günden beri Gök-Türklerde âdet olmuştur. O günü bayram sayarlar: Bir parça demiri ateşe salıp kızdırırlar. (Önce) Hanı, bunu kıskaçla tutup örse koyar, çekiçle döver. Ondan sonra beyler (de öyle yapar. Bu günü mukaddes bilirler.)

(Ergenekon’dan çıktıkları zaman) Gök-Türklerin padişahı Kayan soyundan Börte Çene idi. Börte Çene, bütün illere elçi gönderip Ergenekon’dan çıkıp geldiklerini bildirdi. (Bunu) Bazıları iyi gördüler, bazıları kötü gördüler. (Gök-Türkler eski düşmanlanrıyla savaştılar. Yendiler. Böylece dört yüz yıl sonra kanlarının öcünü aldılar.)

Nihad Sami BANARLI (1907-1974)

İstanbul’un Fatih semtinde doğdu. 1926-1927 ders yılında Edebiyat Fakültesine ve Yüksek Öğretmen Okuluna gitti ve 1929’da Darülfünun’u bitirdi. Öğretmenlik hayatına Edirne’de başladı. Dil konusu Nihat Sami için başlı başına bir önem arz etti. Türkçenin sırları adlı kitabını bu konu üzerine kaleme aldı.

1. ETKİNLİK

8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Hecce Yayınları Sayfa 108 Cevabı

Harfleri karışık verilen kelime veya kelime gruplarını sözlük anlamından da yararlanarak yazınız.

• Cevap:

2. ETKİNLİK

8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Hecce Yayınları Sayfa 109 Cevabı

Aşağıdaki soruları okuduğunuz metne göre cevaplayınız.

1. Metinde birlik ve beraberliği sağlamak için yapılanlar nelerdir?

• Cevap: Savaşta ve barışta birlik olmak gerekir. Onlar da savaş zamanı hendekleri beraber kazmışlar, yazın hayvanları beraber otlatmışlar, yeniden eski yurtlarına dönmek için de dağı beraber eritmişler, düşmanlara karşı beraber savaşıp beraber kazanmışlar.

2. Türkler savaşta neden yenilmiştir?

• Cevap: Çünkü bütün kavimler onlardan öç almak için birlik olmuştu.

3. Savaştan kurtulan Türkler kimlerdir ve nasıl bir yere yerleşmişlerdir?

• Cevap: Göktürklerden kalan iki baş Tukuz ve Kayandır, dağın arasında ancak bir atın veya devenin geçeceği sarp yollardan gidilen gizli bir yere ırmakları suyu ağacı hayvanı bol bir yere yerleşmişlerdir.

4. Ergenekon’dan çıktıktan sonra Börtü Çene ve Gök-Türkler neler yapmıştır?

• Cevap: Börte Çene, bütün illere elçi gönderip Ergenekon’dan çıkıp geldiklerini bildirdi. (Bunu) Bazıları iyi gördüler, bazıları kötü gördüler. (Gök-Türkler eski düşmanlarıyla savaştılar. Yendiler. Böylece dört yüz yıl sonra kanlarının öcünü aldılar.)

5. Tanrı’nın gücü ile ateş kızdıktan sonra demir dağ eriyip akıverdi. Yüklü deve çıkacak kadar yol oldu. O günü, o ayı, o saati belleyip dışarı çıktılar. O günden beri Gök-Türklerde âdet olmuştur. O günü bayram sayarlar: Bir parça demiri ateşe salıp kızdırırlar. (Önce) Ham, bunu kıskaçla tutup örse koyar, çekiçle döver. Ondan sonra beyler (de öyle yapar. Bu günü mukaddes bilirler.)

Türklerin dağdan çıktıkları ve her gün bayram olarak kutlanan gün, hâlâ kutlanmaktadır. Yukarıdaki metinde söz edilen günün hangi gün olabileceğini tahmin edebilir misiniz? Tahminlerinizi sözlü olarak ifade ediniz.

• Cevap: Bahsedilen günün Nevruz yani baharın başlangıcı kutlamalarının olduğu gün olduğunu düşünüyorum.

3. ETKİNLİK

Eba genel ağ adresinden “Ergenekon Destanı”nın sesli anlatımım dinleyiniz. Okuduğunuz metin ile dinlediğiniz metni kahramanlar, mekân, zaman ve olay yönünden karşılaştırınız. Tespit ettiğiniz benzer ve farklı yönleri aşağıya yazınız.

• Cevap:

Benzer Yönleri: İkisinde de Göktürklerin başından geçen olay benzer şekilde anlatılmaktadır. İkisinde de kahramanlar aynıdır. Zaman ve mekan aynıdır.
Farklı Yönleri: Olayı işleyiş şekilleri, metnin dili, anlatıcının bakış açısı farklılık göstermektedir.

4. ETKİNLİK

Aşağıdaki soruları cevaplayarak okuduğunuz metnin türünü belirleyiniz.

1. Metinde bir toplumu ya da milleti derinden etkilemiş bir olay mı anlatılmaktadır?

• Cevap: Evet. Çünkü bu olay neticesinde bir millet yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalmış, bağımsızlığı elinden alınmış sonrasında ise yüzyıllar sürecek yeniden toparlanma ve yurtlarını geri alma süreci anlatılmıştır.

2. Metinde abartılı, olağanüstü unsurlar bulunmakta mıdır?

• Cevap: Dağın eritilmesi sahnesi abartılıdır. Çünkü dağı eritmek öyle kolay bir şey değildir.

5. ETKİNLİK

8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Hecce Yayınları Sayfa 110 Cevabı

Ders çalışmak için her gün kütüphaneye gider. → Amaç-sonuç
Düzenli çalıştığı için sınavda başarılı oldu. → Neden-sonuç
Durumu anladı ki ona kızdı. → Neden-sonuç
Temiz bir dünya istiyorsak yerlere çöp atmamalıyız. → Koşul

Yukarıdaki örneklerden yararlanarak okuduğunuz metinde amaç-sonuç, neden-sonuç ve koşul ilişkisi içeren cümleler bularak aşağıya yazınız.

• Cevap:

amaç-sonuç: Bütün kavimler birleşerek” Gök-Türklerden öç almaya yürüdüler.
neden-sonuç: Gök-Türkleri görünce birden geri döndüler.
koşul-sonuç: Eğer ayağını yanlış bassa parça parça olurdu.

6. ETKİNLİK

O kadar yürüdük, bir adım bile ilerleyememişiz.
Yukarıdaki örnekten yararlanarak okuduğunuz metinde abartma sanatı içeren cümleleri tespit ederek aşağıya yazınız.

• Cevap: “O da öyle bir yoldu ki bir deve, bir at bin güçlükle yürürdü; eğer ayağını yanlış bassa parça parça olurdu.”

7. ETKİNLİK

8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Hecce Yayınları Sayfa 111 Cevabı

a) Aşağıdaki cümleleri inceleyiniz. Cümlelerden yüklemi isim ya da isim soylu kelime olanların altına “isim cümlesi”, fiil olanların altına “fiil cümlesi” yazınız.

• Cevap:

Türk illerinde Gök-Türk oku ötmiyen, Gök-Türk kolu yetmiyen, bir yer yoktu. isim cümlesi
Bir gün bütün iller Hanları ve beyleri av yerinde konuştular. fiil cümlesi
Padişahın Haşan adında cömert, iyi yürekli bir veziri vardır. isim cümlesi
Bizim için kocaman bir pasta yapmış. fiil cümlesi
Toplantının bu kadar uzamasına şaşırdım. fiil cümlesi
Şairin kullandığı kelimeler gerçekten çok farklıydı. isim cümlesi
Konuşurken beden dilimi etkili bir biçimde kullandım. fiil cümlesi
Türk milleti misafirperverdir. isim cümlesi

b) Okuduğunuz metinden isim ve fiil cümlelerine üçer örnek yazınız.

• Cevap:

İsim Cümlesi: Kayan adlı bir küçük oğlu vardı. / Eğer, ile varalım desek; dört taraftaki illerin hepsi bize düşman.
Fiil Cümlesi: Böylece dört yüz yıl sonra kanlarının öcünü aldılar. / Düşmandan kaçıp gelen dört maldan (deve, at, öküz, koyun) çok buldular.

8. ETKİNLİK

8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Hecce Yayınları Sayfa 112 Cevabı

“Ergenekon Destanı” adlı metni okuduktan sonra anlamını öğrendiğiniz kelimeleri kullanarak metinde geçen kültürel unsurları anlatan bilgilendirici bir metin hazırlayınız. Hazırladığınız metinden yararlanarak sınıfınızda bu kültürel unsurlarla ilgili bir konuşma yapınız. Konuşmanız sırasında beden dilinizi etkili kullanmaya özen gösteriniz. Beden dilini etkili kullanmanın konuşmacının vermek istediği sözlü olmayan mesajları iletmeyi kolaylaştıracağım unutmayınız. Konuşmalarınızda kelimeleri anlamlarına uygun kullanmaya özen gösteriniz.

• Cevap: ERGENEKON DESTANI HAKKINDA KÜLTÜREL UNSURLARLA İLGİLİ KONUŞMA METNİ

Ergenekon Destanı, Türklerin tarih boyunca yaşadığı zorlukları ve bu zorlukların üstesinden gelişini anlatan önemli bir eserdir. Metinde geçen kültürel unsurlar, Türklerin yaşam biçimini ve değerlerini yansıtmaktadır. Örneğin, demir ve demircilik Türk kültüründe önemli bir yer tutar. Ergenekon’dan çıkış için dağların eritilmesi, Türklerin demir işçiliğinde ne kadar usta olduklarını gösterir. Bu durum aynı zamanda çalışkanlık ve azim değerlerini de ortaya koyar.

Destanda vurgulanan birlik ve beraberlik unsuru da Türk kültürünün en önemli özelliklerinden biridir. Zorluk karşısında bir araya gelen toplum, dayanışma ile özgürlüğüne kavuşur. Ayrıca Ergenekon’dan çıkış, özgürlük ve bağımsızlık sevgisini simgeler. Bu da Türk milletinin tarih boyunca bağımsızlığına verdiği önemi göstermektedir.

Sonuç olarak, Ergenekon Destanı Türklerin demircilik, dayanışma, özgürlük ve bağımsızlık gibi değerlerini yansıtan önemli bir kültürel mirastır. Bu destan, geçmişimizi öğrenmemiz ve kültürel bağlarımızı daha iyi anlamamız için önemli bir kaynaktır.

9. ETKİNLİK

Destanlarla ilgili bir araştırma yapınız. Araştırma sırasında yararlandığınız bilgi kaynaklarının adı, yazan, basım yılı, basım yeri, yayınevini; genel ağ üzerinden yaptığınız araştırmalar için de genel ağ adresi, genel ağ adresine erişim tarihini aşağıya not ediniz. Araştırma sonucunda edindiğiniz bilgileri yazılı hâle getirmeden önce bir taslak hazırlayınız. Taslağınızda giriş, gelişme ve sonuç bölümlerine yer vermeniz gerektiğini unutmayınız. Hazırladığınız taslağa bağlı kalarak metninizi dosya kâğıdına yazınız. Metni hazırlarken yararlandığınız kaynaklan, metnin sonunda oluşturacağınız kaynakça bölümüne alfabetik sırayla yazınız. Metninizi gözden geçirirken metninizdeki varsa yazım, noktalama hatalarını ve anlatım bozukluklarını düzeltiniz. Yazdığınız metni sınıfta arkadaşlarınıza okuyunuz. Yazdığınız metni sınıf panosunda paylaşabilirsiniz.

• Cevap:

DESTANLARIN KÜLTÜRÜMÜZDEKİ YERİ

Giriş: Destanlar, milletlerin geçmişlerini, kahramanlıklarını, inançlarını ve değerlerini yansıtan anonim ürünlerdir. Tarih öncesi dönemlerde halkın ortak hayal gücünden doğmuş, sözlü gelenekte aktarılmış ve daha sonra yazıya geçirilmiştir. Türk milletinin kültürel yapısını anlamamızda destanlar çok önemli bir kaynak niteliği taşır. Çünkü bu eserlerde hem toplumun yaşadığı zorluklar hem de bu zorluklara karşı gösterilen mücadeleler anlatılır.

Gelişme: Destanların en belirgin özelliği olağanüstü olaylar ve kahramanlara yer vermeleridir. Ancak bu olağanüstülüklerin altında, toplumun gerçek hayatı ve değerleri vardır. Türk kültüründe Oğuz Kağan, Ergenekon, Türeyiş, Göç ve Manas Destanı en önemli örneklerdendir. Oğuz Kağan Destanı, Türklerin devlet kurma anlayışını ve töreye bağlılığını gösterir. Ergenekon Destanı, bağımsızlık ve özgürlük sevgisini öne çıkarır, ayrıca Türklerin demircilikteki ustalığını vurgular. Göç Destanı, yer değiştirmelerin kültürel sonuçlarını anlatır. Manas Destanı ise dünyanın en uzun destanı olup Türk boylarının kahramanlıklarını dile getirir. Bu eserler aracılığıyla Türklerin birlik, cesaret, özgürlük ve çalışkanlık gibi değerleri nesilden nesile aktarılmıştır.

Sonuç: Kısacası destanlar, milletlerin kültürel hafızasını canlı tutan eserlerdir. Türk destanları hem geçmişimizi anlamamıza hem de milli kimliğimizi korumamıza yardımcı olur.

Yararlanılan Kaynaklar

• Cevap:

✅Kitap: Yazar Adı, Kitap Adı, Basım Yeri: Yayınevi, Basım Yılı.
✅Makale: Yazar Adı, “Makale Adı”, Dergi Adı, cilt/sayı, yıl, sayfa aralığı.
✅Genel ağ: Kurum/başlık, URL, “Erişim tarihi: 21.08.2025”.

Giriş Bölümünde Dikkat Etmem Gerekenler

• Cevap: Konuyu tanıt ve “destan nedir?” sorusuna kısa cevap ver. Amacı söyle: “Türk destanlarının özelliklerini tanıtacağım.” Kısa planı duyur.

Gelişme Bölümünde Dikkat Etmem Gerekenler

• Cevap: Türleri ve temel özellikleri kısa alt başlıklarla açıkla. Örnek destanları (Oğuz Kağan, Ergenekon, Manas…) 1–2 cümleyle tanıt. Motifleri (kurt, demir, göç) ve işlevlerini belirt.

• Cümleleri açık, kanıt/alıntı varsa kaynak göstererek yaz.

Sonuç Bölümünde Dikkat Etmem Gerekenler

• Cevap: Ana düşünceyi özetle: “Destanlar kimlik ve tarih bilinci verir.” Günümüzle bağlantı kur: kültürel mirası koruma. Kısa, güçlü bir kapanış cümlesi yaz.

8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Hecce Yayınları Millî Kültürümüz Teması Sayfa 104-105-106-107-108-109-110-111-112-113 Ergenekon Destanı Metni Etkinlik Soruları ve Cevapları ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.