“Metin Tahlilleri Ders Kitabı Cevapları Sayfa 208 MEB Yayınları” ulaşabilmek ve dersinizi kolayca yapabilmek için aşağıdaki yayınımızı mutlaka inceleyiniz.

Metin Tahlilleri Ders Kitabı Cevapları Sayfa 208

Birbirinden çok uzakta yaşayan ve aralarında herhangi bir ilişki, bağ vb. unsurlar bulunmayan farklı toplulukların sosyal ve edebi hayatlarında benzer ögelerin yer alması Jung’un dikkatini çekmiş ve yaptığı araştırmalarla bunu kuramlaştırmıştır. Bu ortak unsurların büyük bir çoğunluğu doğuştan önce var olan eğilimleri belirtmektedirler. Jung, yukarıda bahsettiğimiz benzerliklere dikkat çekmek suretiyle bu benzerliklere arketip adını vermiştir. “Arketipler, tüm insanlığa mal olmaları sebebiyle evrensel olanı kişiselle, geneli özelle kaynaştırıp, kişiye has bir görünümde ortaya çıkarlar” [Stevens (Sitıvıns) 1999: 50]. Bir milletin millî ve manevi değerlerini eserin dünyasında bir veya birden fazla karakterin şahsında görmek mümkündür. İşte bu noktada Yüce Birey arketipi karşımıza çıkmaktadır. Bu tarz bir incelemeye tabii tutulan edebi eserde kalıplaşmış simgeler aramaktan ziyade eserin kendi bütünlüğü içerisinde simge değeri kazanmış unsurları bulup çıkarmak ve onları tahlile tabii tutmak doğru ve yerinde olacaktır. Yazarın oluşturacağı bu kişisel simgelerin temelinde evrensel arketipler bulunmaktadır. “Arketipçi eleştiri okulunun açısından edebiyat, arketip olan kişilerin, durumların, simgelerin ifadesidir ve eleştirici, yazarın farkında olmadan kullandığı bu mitos dilini çözmek ve eseri daha anlaşılır bir tarzda açıklamakla görevlidir” (Moran 1988:190). Yüce Birey/Ana veya Yaşlı Bilge olarak da nitelendirilen bu arketip daha çok toplumların binlerce yılda oluşturdukları genel geçer doğruların eser içerisinde bir karakter üzerinde yansımasından öte bir şey değildir. “Jung, yaşlı bilgeyi anlatımın arketipi olarak adlandırılmaktadır. Ancak bu arketip başka kılıklara bürünmüş olarak da göründüğünden -örneğin bir kral, bir kahraman, bir doktor ya da bir kurtarıcı olarak- ‘anlatım’ sözcüğünü en geniş anlamda almak gerekir” [Fordham (Fordım) 2001: 74]. Kahramanın eser boyunca serüveni içerisinde ona yol gösterici olan, doğru yolda ilerlemesi için ona nasihatler eden, içerisinde bulunduğu topluluğa yön gösteren bir milletin sözcüsü olarak Yüce Birey yer alır. “Bu yaşlı adam, dünyamız gibi iki milyon yıl boyunca insan yaşamını tüm acıları ve nesneleriyle yaşamış, varoluşun ana imgelerini kendinde biriktirmiş ve evrensel deneyimi adına insan ruhunda bireysel bir durum oluşturan imgeleri yetkili kılmıştır” (Jung 2001: 244). Eserin dünyasında -özellikle tarihi konu alan metinlerde- o milletin kendi öyküsünü tarihsellik bağlamında toplamış bir karakterin şahsında Yüce Birey vücut bulmuştur. “Edebiyatta yer alan arketipleri ölü alegoriler sanmamalıdır, bunlar insan yaşantısının çok eski temel formlarıdır ve bunun içindir ki bizde derin tepkiler uyandırırlar. Yine bundan ötürüdür ki arketipleri kullanan sanatçı kendi kişisel yaşantılarını aşarak evrensele dokunmuş ve kişisel sesinden daha güçlü bir sesle okura seslenmiş olur” (Moran 1988: 193). Buradan hareketle, Mustafa Necati Sepetçioğlu’nun tarihi konu alan Kilit-Anahtar-Kapı adlı romanlarında yer alan Sarı Hoca ve Küpeli Hafız, Yüce Birey arketipi bağlamında incelendiği takdirde, eserin iç dünyasındaki Türk milletine ait millî değerleri temsil etmeleri bakımından kahramana yol gösterici ve kahramanın bireysel gelişim sürecine etkilerini daha açık bir şekilde görmek mümkün olacaktır.
Sarı Hoca Üçlemenin ilk kitabı olan Kilit’in başlangıcında Alpaslan’ı küçük yaşta Sarı Hoca’dan ders alırken görmekteyiz. Bilge Kağan’ın “ben Tanrı gibi gökte olmuş Türk Bilge Kağan” ifadesiyle başlayan eserde ilk cümleyle birlikte Orhun abidelerine gönderme yapılır. Türk milletinin yazılı ilk metni olması ve geçmişten bugüne seslenen edasıyla Bilge Kağan, Alpaslan’ın eğitiminde önemli bir unsur olarak yer almaktadır. Çünkü Alpaslan, akranlarının çeşitli oyunlarla vakit geçirdiği dönemde dahi onlardan farklı bir düşünüş ve duruşuyla ayrılmaktadır. Türk milletinin geleceğini belirleyecek, kaderini etkileyecek bir
Soru: Eleştirel Okuma Notları
  • Cevap: Jung’un arketip teorisine göre, farklı toplumlarda benzer sosyal ve edebi ögeler doğuştan gelen eğilimlerden kaynaklanır. Yüce Birey arketipi, kahramana rehberlik eden ve toplumun değerlerini yansıtan bilge karakterdir. Mustafa Necati Sepetçioğlu’nun Kilit-Anahtar-Kapı üçlemesinde Sarı Hoca ve Küpeli Hafız, bu arketipin temsilcileridir. Arketipçi eleştiri, eserlerde evrensel semboller ve kolektif bilinçaltıyla kurulan bağları inceleyerek metni daha derin anlamamızı sağlar.

Metin Tahlilleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 208 ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.