“Türk Düşünce Tarihi Ders Kitabı Cevapları Sayfa 121 MEB Yayınları” ulaşabilmek ve dersinizi kolayca yapabilmek için aşağıdaki yayınımızı mutlaka inceleyiniz.

Türk Düşünce Tarihi Ders Kitabı Cevapları Sayfa 121

Bilimsel Düşüncenin Değişmesinde Kadızadelerin Etkisi

Osmanlı Devleti XVII. yüzyıl başlarında üç önemli olayla karşı karşıya kalmıştır. Bu olaylar siyasi, ekonomik ve epistemik (bilgi ile ilgili) krizdir (güçlü- nün karşısındakine uyguladığı yaptırım, baskı). Padişah II. Osman’ın (Genç Osman) 1622 yılında yeniçeriler tarafından öldürülmesi siyasi kriz olarak görülmüş ve Osmanlılarda sultanların meşruiyetlerinin sarsılmasına neden olmuştur. Yapılan keşiflerle XVI. yüzyıldan itibaren Atlas Okyanusu’nu merkez alan yeni ticaret yolları oluşmuştur. Dünya ticaret yollarının Akdeniz’den Atlas Okyanusu’na kaymasıyla Osmanlıların Akdeniz ticaretinden elde ettiği gelirlerin azalması, ekonomik krize neden olmuştur. Epistemik kriz ise Osmanlılar’ın kurucu ögesi olan ulemanın “bilinen her şeyin bilindiği ve bundan sonra erişilecek yeni bir bilginin olamayacağı”na dair yaklaşımlarının sonucudur. Bu yüzden Osmanlılar, yönetimden mimariye pek çok alanda yenilik yapmaktan çok, eskiyi taklit etmeye başlamışlardır.

Osmanlılarda epistemik krizin ortaya çıkmasında Kadızadeler hareketi etkili olmuştur. Kadızadeler hareketi, XVII. yüzyılda Osmanlılarda dinî ve içtimai (toplumsal) hareket başlatan vaizler zümresi ve bu harekete verilen isimdir. IV. Murat, Sultan İbrahim ve IV. Mehmet devirlerinde ortaya çıkmış olan hareket, adını döneminin vaizlerinden Kadızade Mehmet Efendi’den almıştır. Mehmet Efendi ile dönemin tanınmış Halveti tarikatı şeyhlerinden Abdülmecid Sivasî arasında önce fikrî seviyede başlayan tartışmalar, sosyal ve dinî hayat yanında devletin ana kurumlarını da etkisi altına alacak gelişmelere zemin hazırlamıştır. Kadızadeler Hz. Peygamber döneminden sonra ortaya çıkan birtakım âdet ve uygulamaları bidat (daha önce benzeri bulunmayıp sonradan ortaya çıkan şey) olarak nitelemişler ve şiddetle reddetmişlerdir. Kadızadeler hareketinin amacı, İslam’ı Kur’an-ı Kerim ve sünnet dışındaki bidat sayılan unsurlardan arındırmak ve bu anlayışı devletin bütün kademelerine yaymaktır. Tarih boyunca bu tür hareketler genellikle bunalımlı sosyal ve siyasal şartlarda ortaya çıkmıştır. Osmanlı Devleti’nde de XVII. yüzyıl bu tür sorunların baş gösterdiği bir dönemdir. Kadızadeler hareketi de bu dönemde Osmanlı Devleti’ndeki iç karışıklıklar, merkezî idaredeki zaaflar, artan ekonomik bozukluklar, Avrupa ve İran ile olan uzun süreli savaşlar, toprak kayıpları, yoğun nüfus hareketleri ve isyanlar gibi istikrasızlık ortamında doğup gelişme imkânı bulmuştur.

Kadızadeler tasavvuf hareketlerini tamamen reddetmişler, insanların imanlarını tehlikeye soktukları gerekçesi ile de akli ve felsefi bilimlere şiddetle karşı çıkmışlar ve bunlarla uğraşanları da Müslüman olarak görmemişlerdir. Kadızadeler hareketinin ilk safhaları camilerde ve padişah meclislerinde ortaya çıkmıştır. Öyle ki padişah IV. Murat üzerinde etkili olmuşlar, İstanbul’da ortaya çıkan bir yangını bahane ederek kahvehaneleri yıktırmışlardır.

• Cevap: Bu sayfada soru bulunmamaktadır.

Türk Düşünce Tarihi Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 121 ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.