Sami Şemsettin Kimdir, Eserleri ve Edebi Kişiliği

• Tanzimat devri yazarlarından, 1 Haziran 1850-1 Temmuz 1904, doğ. Fraşeri (Yanya), ölm. İstanbul

• Yanya’da bir Rum jimnazmda orta öğrenimini tamamladı (1871); Fransızca, İtalyanca, eski Yunanca, bir yandan da medresede Arapça ve Farsça öğrenmişti. İstanbul’a geldi (1872), dahiliye matbuat kalemine memur oldu: îbret ve Hadika gazetelerine yazılar yazdı; kendisi de gazeteler (Sa­bah, Tercüman-ı Şark) ve dergiler (Aile, Hafta) çıkardı; bir ara Trablusgarb’a sürül­dü, bir yıl sonra affedildi, döndü, saraya alınarak teftiş-i askerî komisyonuna başkâ­tip atandı (1880); bu görevi ölümüne kadar sürdüyse de hayatının son zamanlarında (1890 -») Erenköy’deki köşkünde gözaltında tutuldu. Erenköy’de Sahrâyıcedit Mezarlığı’nda gömülü

• Şemsettin Sami, ilk romanımız kabul edilen *Taaşşuki Tal ‘at ve Fitnat romanı (1872, yeni b. Şedit Yüksel tar. 1964); Seyyid Yahya (1875), Besa yahut Ahde Vefa (1875), Gâve (1876) isimlerinde üç oyunu; Sefiller (1880, yeni b. 1934) ve Robinson (1884) çevirileri ile, devrinin edebiyatçıları arasında yer aldı. Cep Kütüphanesi genel başlığı altında ve ansiklopedik konularda küçük bilim kitapları yayımladı (1880-1895). Dilimizin sadeleşmesi yolunda makaleler yazdı (Lisânı Türkii Osmânî, Lisan ve Edebiyatımız, 1889, vb.) Orhun Yazıtlarim Türkiye Türkçesine çevirdi. Kutadgu Bilig’i bizde ilk o inceledi (son iki eseri basılı değil)

• Sayıları kırkın üstünde kitapları arasında Türkçeden Fransızcaya, Fransızcadan Türkçeye sözlük (Kamus-i Fransevl, iki cilt, 1880), Türkçe sözlük (Kamus-i Türkî, 1900) ve bir tarih-coğrafya-meşhur adamlar ansiklopedisi olan Kamusu lA’lâm (altı cilt, 1889-1893) da ciddi çalışmalarının verimidir * Hayatı ve eserleri üzerine küçük bir tanıtma kitabından (haz. Hikmet Turhan Dağlıoğlu, 1934) sonra geniş bir inceleme yayımlandı (haz. Agâh Sırrı Levend, 1969. TDK Yayınları).