23 Ocak Pazartesi 2017
Ana Sayfa / Edebiyat / Edebi Sanatlar / İrsal-i Mesel Nedir, Özellikleri ve Örnekler
Söz Sanatları

İrsal-i Mesel Nedir, Özellikleri ve Örnekler

İRSÂL-İ MESEL

İrsal-i Mesel Nedir, Özellikleri ve Örnekler

Söylenen bir düşünce veya fikri pekiştirmek amacıyla söze bir atasözü veya atasözü niteliğinde bir sözle destekleyerek kuvvetlendirmektir.

********************

İrsal-i Mesel Örnekleri

Cihân-ârâ cihan içindedir arayı bilmezler

O mâniler ki deryâ içtedir deryâyı bilmezler 

Hayalî Bey

Hayali Bey, yaratılanların yaratıcıyı tanımamalarından ya­kınırken, balıkların da denizde yaşadıkları halde denizi tanıma­dıklarını örnek olarak getirirken irsal-i mesel sanatı yapar.

********************

“Ölen insan mıdır, ondan kalacak şey: Eseri;

Bir eşek göçtü mü, ondan da nihayet semeri.’’

Mehmet Akif Ersoy, Safahat

Mehmet Akif, ölen insanların ardından kalacak olan şeyle­rin bıraktıkları eserler olduğunu vurgularken, bunu pekiştir­mek için de eşeklerden de geriye kalacak olan şeyin semerleri olduğu şeklinde örnek vererek irsal-i mesel sanatı yapar. Beyit şeklinde kurgulanan bu anlatı aslında bir atasözüdür. Akif, sa­dece irsal-i mesel sanatı yapmakla kalmıyor iktibas sanatının da bir örneğini veriyor.

********************

Vatan mübarektir kabul

Toprağı somun

Dikeni döşek

Uğrunda döğüşmeyen

Eşşeoğlu eşşek

Bedri Rahmi Eyüboğlı, Dol Karabakır Dol

Bedri Rahmi, vatanın mübarek olduğunu kabul etmekle birlikte, onun uğrunda döğüşülmesi gerektiği örneğini verirken hem irsal-i mesel sanatı yapar hem de döğüşmeyenlerle ilgili ar­go düzeyde “eşşoğlu eşşek” tabiriyle tariz sanatı yapar.

********************

MASAL SONU

Devlet başa, kökler kopuyur kendiliğinden.

Kıl çengi yiğitler suyu sökmüş iliğinden.

Kurban. Işığın tek gözü vardır, o da kördür.

Bozgun günü kim kurtaracak avları inden?

En doğru masal anlatan korkuttuğumuzdur.

Toprak acı bilmez, koparır sevgiyi dinden

Göç mevsimi kuşlar yine yorgun ve umutsuz,

Ermez ağaran kente yüreklerdeki kinden.

Kuzgun leşe. Gerçekten ölen tanrıdır ancak.

Harmanları çığlıkla doğar ölgün ekinden.

Talat Sait Halman, Can Kulcığı

Şair Kanûni devrindeki karışıklıklar için söylenmiş “ya devlet başa, ya kuzgun leşe” sözünden hareket ederek bu şiiri yazmıştır. Şair söylemek istediğini bu sözle kuvvetlendirerek anlama çeşni katıyor.

********************

Her şeyin fazlası zararlıdır ya

Fazla şiirden öldü Edip Cansever

Cemal Süreya, Çağının Tanığı Olmak

Cemal Süreya, Edip Cansever’in niçin öldüğüne dair pe­kiştiriri bir örnek getirerek onun fazla şiirden öldüğünü / fazla olan herşeyin zararlı olduğunu güzel bir üslupla anlatarak irsal­i mesel sanatı yapar.

********************

herkes ne zaman ölür elbet gülünün solduğu akşam

aldım anlayamadım öldüm anlayamadım almadığım akşam

Turgut Uyar, Büyük Saat

Turgut Uyar, insanların ne zamana öleceğine dair bir soru sorarak istfiham sanatı ile birlikte karışık tecahül-i arif sanatı ya­parken, bu soruya “gülünün solduğu akşam” şeklinde cevap vererek irsal-i mesel sanatı yapar.

********************

Diğer söz sanatları için konu başlıklarına tıklayınız…

TEŞBİH                  

İSTİARE          

MECAZ                    

MECAZ-I MÜRSEL

KİNAYE                  

TARİZ

İSTİHDAM

TEZAT

TEVRİYE           

TECAHÜL-İ ARİF                 

MÜŞAKALE

TEŞHİS                    

İNTAK

HÜSN-İ TALİL      

MÜBALAĞA

TEKELLÜM-İ RUHİ

NİDA                   

TERDİD                    

KAT’

RÜCU                        

İLTİFAT

TEKRİR                      

TEDRİC

İSTİFHAM                

TELMİH

İKTİBAS                      

MUAMMA

LÜGAZ                        

MÜLEMMA

İRSAL-İ MESEL        

İHAM

TENASÜP                    

LEF Ü NEŞR

SİHR-İ HELAL          

İBHAM

TEHZİL                        

CİNAS

SECİ

İŞTİKAK                      

İADE

AKİS                              

AKROSTİŞ

LEBDEĞMEZ              

ALİTERASYON

TARİH DÜŞÜRME


Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir